Ses ve Müzik Teknolojileri

Ücretsiz Plug-in’ler (12)

Ücretsiz plug-in’ler serisi 12: mvMeter (TBProAudio), 4U+ DynamicTiltEQ (Hofa), Filterjam (AudioThing), HoRNet Harmonics (HoRNet Plugins).

 

mvMeter (TBProAudio)

 

 

mvMeter, farklı ölçüm metodlarına sahip bir sinyal ölçer. Peak, RMS, VU PPM veya EBU R128 modlarında kullanabiliyorsunuz. Buradaki dikkat çeken özellik elbette EBU R128 standardında ölçüm yapabiliyor olması. mvMeter’da stereo, left, right, mid, side channel olmak çeşitli kanal opsiyonları bulunuyor. Beş farklı arayüz tasarımına sahip. Kaçırmayın!

Mac: AU, AAX, VST | Win: AAX, VST | İndirmek için tıklayınız (link 7 Aralık 2018 tarihinde güncellenmiştir, mvMeter 2 indirme sayfasına bağlantı vermektedir).

 

4U+ DynamicTiltEQ (Hofa)

 

4U+ DynamicTiltEQ değişken noktalı tilt özelliğine sahip bir tilt EQ. Aşağıdaki kısa videoyu izleyince nasıl çalıştığını hemen anlayacaksınız. Eğer isterseniz opsiyonel dinamik modülünü satın alarak plug-in’i dinamik EQ özelliği ile kullanabilirsiniz. Dinamik EQ ile ilgili bilgi için tıklayınız.

Mac: AU, VST | Win: VST | İndirmek için tıklayınız.

 

Filterjam (AudioThing)

 

Filterjam, ring modülasyonu benzeri sonuçlar veren bir multiband rezonans filtresi. Girişteki sinyal dörde bölünüp çıkışta seçili moda göre toplanıyor ya da çarpılıyor. Filterjam’i çok nazik ya da çok sert şekilde kullanmak mümkün.

Mac: AU, AAX, VST | Win: AAX, VST | İndirmek için tıklayınız.

 

HoRNet Harmonics (HoRNet Plugins)

 

HoRNet Harmonics, adından da anlaşılabileceği gibi bir harmonik şekillendirici. Benzerlerinden farklı olarak hangi harmonik üzerinde işlem yapacağınıza sizin karar vermenize imkan sunuyor Plug-in üzerinde genlik ve fazını ayarlayabileceğiniz on adet harmonik üreteci bulunuyor. Bu özelliği sayesinde HoRNet Harmonics ile diğer harmonik şekillendiri plug-in’lere göre çok daha farklı ve ilginç sonuçlar elde etmek mümkün.

Mac: AU, AAX, VST | Win: AAX, VST | İndirmek için tıklayınız.

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

© 2018 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | 2 Comments

Behringer Deepmind 12 Synthesizer İncelemesi

 

Çıktığı günden bu yana, hatta daha çıkmadan önce, adından bol bol söz edilen Behringer DeepMind 12’yi “masaya yatırma” kararı aldım. Kararı aldım ancak bunu tek başıma yapmak istemedim. Synthesizer’lar hep özel ilgi alanıma girmiş olsa da birinci enstrümanım olmadığı için bu işi birlikte yapabileceğim sağlam bir ekip olsun istedim.

Kurduğumuz inceleme ekibimiz gerçekten çok sağlam oldu:

Mustafa Ertan, Bülent Bıyıkoğlu ve Gerçek Dorman ile Bilkent’teki stüdyomuzda buluştuk ve hep birlikte DeepMind 12’yi inceledik. Teoman Hocam o gün işi olduğu için bize katılamadı ancak daha sonra DeepMind 12’yi kendi stüdyosuna aldı ve deyim yerindeyse cihazın altını üstüne getirdi!

İnceleme ekibimizin görüşlerine geçmeden önce ben hemen kendi görüşlerimden oluşan bir giriş yapmak istiyorum.

 

Ufuk Önen, Mustafa Ertan, Bülent Bıyıkoğlu, Gerçek Dorman

 

Behringer

Behringer benim yakından tanıdığım bir firma. 1990’ların ortalarından bu yana birçok ürününü kullandım. Behringer 90’larda fiyatına göre iyi ürünler yapıyordu. 2000’lere geldiğimizde, ürün yelpazesi büyüdü, satışlar arttı. Sanırım bu büyüme sırasında bazı şeyler kontrolden çıktı ve Behringer ürünleri ile ilgili şikayetler artmaya başladı. Çin’de farklı fabrikalarda üretilen ürünlerin kalite kontrolünü yeterince sağlayamadığını düşünen Behringer, diğer firmalar gibi fabrikaları denetlemeye çalışmak yerine Çin’de tamamı kendisine ait büyük bir fabrika kurdu. Behringer City adı verilen bu fabrika kompleksinde üretimin kontrolünü tamamen eline alan Behringer, bu sayede daha kaliteli ürünler yapmaya başladı.

Bu arada firmanın kurucusu Uli Behringer Music Group adı altında bir çatı oluşturup Midas, Klark Teknik, Lab.gruppen, TC Electronic gibi çok önemli firmaları satın alarak bu çatı altında topladı. Bu sayede Behringer hem ar-ge hem de üretim olarak çok güçlü bir marka haline gelmiş oldu ve ürünleri profesyonel ses dünyasında tekrar kabul görmeye başladı. Sanırım bunun en iyi örneği Behringer X32 dijital mikserdir.

 

DeepMind 12 Hakkında

DeepMind 12, üzerine velocity hassasiyeti ve aftertouch özelliklerine sahip dört oktav klavye bulunan, 12-sesli polifonik ve monotimbral analog/dijital hibrit bir synthesizer. Cihazda her ses için iki adet DCO (Digitally Controlled Oscillator), bir adet VCF (Voltage Controlled Filter), iki adet LFO (Low Frequency Oscillator) ve bir de modülasyon matris bulunuyor.

İlk olarak cihazın fiziksel yapısı dikkatimi çekti. Klavyesi ve kasası beklediğimden çok daha oturaklı çıktı. Cihazın sağlam bir hissiyatı var.

DeepMind 12, synthesizer konsepti olarak Roland Juno-106 üzerine kurulmuş ancak Juno-106 kopyası demek haksızlık olur. Deepmind 12 için Juno-106’dan esinlenmiş ama ondan daha fazla özelliğe sahip bir synthesizer diyebiliriz.

Ses açısından dikkatimi çeken nokta DeepMind 12’nin kendine özgü bir sound yaratmaya yatkın olduğu oldu. Nasıl ki Oberheim, Moog, Roland ve benzeri synthesizer’ların tanınabilir sesleri varsa, bu DeepMind 12 için de mümkün olabilir.

DeepMind 12’nin performanstan çok stüdyo kullanımı için daha uygun bir synthesizer olduğunu düşünüyorum. Güçlü özellikleri ve derin menüleri var ancak özellikle canlı performans sırasında her şeyi elinizin altında hissettirecek “yakınlık hissi” eksik geldi bana.

Yukarıda da belirttiğim gibi, synthesizer birinci enstrümanım olmadığı için esas incelemeyi Teoman Pasinlioğlu, Mustafa Ertan, Bülent Bıyıkoğlu ve Gerçek Dorman’dan oluşan ekibimize bırakıyorum ve onların görüşlerine geçiyorum.

 

Mustafa Ertan, Bülent Bıyıkoğlu, Gerçek Dorman

 

Bülent Bıyıkoğlu

İlk önce Bülent Bıyıkoğlu’ndan genel bir değerlendirme aldım.

Deepmind 12 bence gayet güzel bir synthesizer. Filtresini Moog’un filtresine benzettim. Çaldığım zaman akordunda analog duygusu belirgin, bu iyi bir şey. Parametrelerde drift var. Bu ve bunun gibi diğer özellikler alete gerçekten çok artı puan sağlıyor. Bu özellikler dijital kontrol sayesinde olan özellikler. DeepMind 12 dijital kontrollü bir analog synthesizer. 12 ses olması çok iyi. Analog synthesizer’larda 12 ses bu fiyata kolay bulunan bir şey değil. Fiyat – performans olarak ben iyi diyorum kesinlikle.

 

Gerçek Dorman

Gerçek Dorman DeepMind 12’nin sesleri, menüleri ve kullanımı üzerine bir değerlendirme yaptı.

Seslerini çok beğendim, çok sıcak. Kullanımı kolay. Hafif olması güzel. Menüsünün göreceli az tuşlu olup, tek tuşla bütün menüye yaklaşması güzel. Ben çok eksi bir yönünü göremiyorum çünkü synthesizer tercih meselesi. Ben synthesizer üzerinde biraz daha fazla düğme görmek isteyenlerdenim. O analog havayı öyle yaşamak isterim ama bu belki benim “synth guy” olmam ile alakalı bir duygu olabilir. Yine de o kadar az tuşla bütün menüye hakim olması müthiş olduğunu düşünüyorum. Genel olarak ele aldığımızda, DeepMind 12 bence Behringer’in yaptığı en iyi atılımlardan biri.

 

Mustafa Ertan

Mustafa Ertan’a ilk olarak genel izleniminin nasıl olduğunu sordum.

DeepMind 12 mekanik olarak gerçekten kaliteli. Düğmelerin yerleşimi ve şekli ile ön paneldeki waveform’ların gösterim şekli gayet başarılı. Bu açılardan baktığımızda DeepMind 12 beklentilerimin ötesinde çıktı.

Mustafa Ertan daha sonra sesler ile ilgili görüşlerini aktardı.

Müzisyen sahnede şöyle bir şey düşünemiyor: “G bankasının 121. sesinden H bankasının 16. sesine zıplayayım”. Nasıl zıplayacaksın? İşte burada sıkıntı var. Müzisyen bunu sahnede daha kolay seçiyor olmalı. Stüdyoda zamanı var ama sahnede zamanı yok. Şöyle olsaydı bankalar, mesela piyano sesleri ardışık olsaydı, 1 ile başlayanlar piyano sesleri veya A bankası piyano, B bankası yaylılar, C bankası nefesliler gibi, o zaman seslere hızlıca ulaşmak daha kolay olurdu. Korg taktile bunu çok iyi çözmüş, seslere ulaşmak çok daha kolay.

Efektleri hızlı bir şekilde devreye almak ya da devreden çıkartmak da pek o kadar kolay gelmedi bana. Performans synthesizer’ı olarak düşündüğümüzde efekt işi biraz uğraştırıcı.

Son olarak fiyat konusunda bir yorum yaptı.

Türkiye’deki fiyatı yurtdışındaki fiyata göre biraz yüksek kaçmış. Bazı markalarda öyle olmuyor. Bu konu ile ilgilenseler fiyat – performans açısından süper olur!

 

Teoman Pasinlioğlu

 

Teoman Pasinlioğlu

Teoman Pasinlioğlu’ndan ilk olarak detaylı bir genel değerlendirme aldım.

Behringer uygun fiyatlı audio ürünleri ile tanınan bir firma olarak biliniyor. Daha önce synthesizer enstrümanı ile herhangi bir çalışması bulunmayan Behringer son yıllarda pazar payı gözle görülür şekilde artan uygun fiyatlı analog synthesizer dünyasına da beklenmedik bir giriş yapmış durumda. Minimoog ile ilgili yaptığı duyurunun ardından DeepMind 12 adlı enstrümanı geçtiğimiz yıl piyasaya süren firma daha önce hemen hiçbir üreticinin girmediği bir alana, yani analog Roland modeli üretmeye soyunmuş oldu. Moog, Arp, Korg gibi markaların yeni üretim teknolojileri ile uygun fiyatlarını üreten firmalar bulunsa da, Roland dışında eski analog Roland synthesizer’ları tekrar gündeme alan Behringer ölçeğinde bir başka firma bulunmuyor.

Aslında Behringer’in klasik Roland analoglarına olan ilgisinin altında 1980’lerin popüler analoğu Juno-106’nın halen popülerliğini koruması ve zaman içinde arıza yapan ses çiplerinin yerine küçük firmalarca klon çiplerin üretiliyor olması yatıyor. Bu durum Juno-106’nın kullanım ömrünü uzatmasının yanında, ayrık elemanlı elektronik devrelere kıyasla modellemesi daha zor olan çipli elektronik devrelerin de gayet başarıyla modellenebildiğini göstermiş oldu. Bu sayede, klasik Juno tonlarının yeni nesil müzisyenler arasında da yaygınlaşmaya başlaması Behringer’in son derece akıllı bir hamleyle Juno-106’yı gözüne kestirmesi ve onu temel alarak çok daha gelişmiş bir enstrüman olarak piyasaya sürmesiyle sonuçlandı. Tabii dört oktavlık klavyesiyle günümüzün ihtiyaçlarını dikkate alan firma tuşesinden, slider ve tekerlerine kadar özen gösterilmiş mekanik yapısıyla göz dolduran bir ürün çıkarmış.

Teoman Pasinlioğlu daha sonra DeepMind 12’nin sentez mimarisi hakkında bir değerlendirme yaptı.

Juno-106’yı yakından tanıyanlar tek osilatörü ve envelope üreteci olmasına rağmen son derece organik filtresi ve sıcak chorus efekti ile ne denli müzikal bir enstrüman olduğunu bilirler. Tabii sentez mimarisinin oldukça minimalist ve kolay programlama imkanı sunması da 106’nın geçmişte 40 bin adetten fazla satmasında önemli bir etken. Haliyle Juno-106 filtresini başarıyla modelleyen DeepMind 12’nin de benzer özellikler sunmasını beklemek gerekiyor. Enstrümanın kontrol panelinde soldan sağa doğru benzer bir sinyal akışı gözlense de DeepMind 12, 2017 teknolojisinin sağladığı imkanlarla ilk başta görünenden daha karmaşık bir enstrüman. Gelişmiş dijital efektler ve modülasyon imkanları bir Juno-106 kadar basit kullanıma izin vermese de, büyük ekran ve Juno-106’dan miras kalan bilindik özellikler DeepMind 12’yi günümüz müzisyenleri için birkaç saat içinde aşina olunacak bir synthesizer haline getiriyor.

Juno-106’dan en büyük farklarından birisi de ses başına çift DCO olan DeepMind 12 teknik olarak Juno-106’yı baz alan, ama daha çok Roland Super-JX ya da MKS-70 rack liginde yer alan bir synthesizer olarak değerlendirilebilir. Bu haliyle DeepMind 12 rahatlıkla bir “süper” Juno olarak değerlendirilebilir. Orijinal Juno-106’lara uygulanan Kiwi upgrade gibi üçüncü parti firma bazlı geliştirmelere kıyasla DeepMind 12’nin çok daha gelişmiş olduğunu belirtmekte fayda var. Üç envelope üreteci, Wi-Fi bağlantısı, kaliteli efektler ve modülasyon imkanları DeepMind 12’yi oldukça farklı bir noktaya taşıyor. Behringer’in Amerikan menşeli Curtis çiplerinin üretim haklarını almış olması da firmanın yakın gelecekte analog synthesizer pazarında ağırlığını daha da hissettireceğini gösteriyor. Bu bakımdan Behringer synthesizer’ları müzikal değeri yüksek enstrümanlar olmaları yanında uzun vadede değerini koruyacak birer yatırım olarak da düşünülebilir.

Sentez mimarisinden sonra seslere ve tonlara geçtik. Bu konuda Teoman Pasinlioğlu’nun değerlendirmesi şu şekilde:

Juno-106’yı baz alan bir analog synthesizer’ın gerçeğine ne kadar yakın tınladığı her potansiyel DeepMind 12 sahibinin merak edeceği bir husus elbette. Şu ana kadar üretilmiş modern analog enstrümanlar içinde Roland ses karakterine en yakın olan ve doğrudan Juno-106 ile karşılaştırıldığında son derece tatmin edici bir akrabalık ilişkisine sahip olduğunu söyleyebileceğim DeepMind 12 bir Juno’dan beklenen tınıların tamamını oldukça başarılı bir şekilde üretebiliyor. Test etme imkânı bulabilen okuyucularımızın C-102 presetini sıfır noise ve filter LFO değerleri ile dinlemelerini tavsiye ederim. Klasik Juno filtresine ne denli yakın bir tını duyacaklarını söylemek gerekiyor. Özelikle filtrenin rezonans karakteri bir Juno’dan beklenen ile neredeyse aynı. Madonna, Wham gibi başarılı müzisyen ve grupların birçok şarkısına hayat veren Juno-106 tonlarının DeepMind 12 ile ufak bir çaba ile yeniden elde edilebileceğini söylemek mümkün. Juno’ya has strings ve bas tonları presetler içinde bile hazır bulunabilirken, presetlerde bolca kullanılan efektlerin ilk etapta kapatılmasını öneriyorum. Beğenilen Juno-106 karakterine hızla ulaşmak bu sayede daha kolay olacaktır.

Son olarak kendisinden kapanış için genel bir değerlendirme rica ettim:

Behringer, DeepMind 12 ile seksenlerin klasik Roland tonlarını elde etmek isteyen müzisyenler için son derece dikkate değer bir enstrüman geliştirmiş. Otantik Juno tonları için oldukça elverişli ve dayanıklı mekanik yapısıyla göz dolduran Behringer’i kutlamadan edemeyeceğiz.

 

Sonuç

Daha önce de belirttiğim gibi DeepMind 12, konsept olarak Roland Juno-106 üzerine kurulmuş bir synthesizer ancak Juno-106 kopyası demek haksızlık olur. Deepmind 12 için Juno-106’dan esinlenmiş ama ondan daha fazla özelliğe sahip bir synthesizer diyebiliriz. DeepMind 12 kendine özgü bir sound yaratmaya yatkın bir synthesizer: nasıl ki Oberheim, Moog, Roland ve benzeri synthesizer’ların tanınabilir sesleri varsa, bu DeepMind 12 için de mümkün olabilir. Kaliteli mekanik yapısı, oturaklı kasası ve sıcak tonları ile Behringer DeepMind 12 bizden geçer not aldı.

 

Behringer Türkiye distribütörü: Asimetrik Ses Işık ve Görüntü Sistemleri

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

© 2018 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | Leave a comment

2017 DAW Anketi Sonuçları

 

Bu yıl ikincisini düzenlediğim DAW (Digital Audio Workstation) anketinin sonuçları belli oldu. 4-31 Aralık 2017 tarihleri arasında açık kalan ankete 1009 kişi katıldı.

 

Birinci Soru: “Kullanmakta Olduğunuz DAW”

Anketin galibi 185 oy ile tüm oyların %18.33’ünü alan Cubase (Steinberg) oldu. Onu hemen arkasından çok az bir farkla Logic Pro (Apple) takip etti. Logic Pro, 180 oy ile tüm oyların %17.87’ünü aldı. Bu sonuçlar bir önceki anket ile neredeyse tıpatıp aynı. Geçtiğimiz yıl (2016 anketinde) Cubase %18.35 ile birinci, Logic Pro ise %17.54 ile aynen bu sene olduğu gibi ikinci olmuştu.

Bu yılın üçüncüsü oyların %15.76’sını alan Studio One (Presonus) oldu. Presonus bir önceki yıl %11.33 ile 6. sırada yer almıştı.

Dördüncü sırada oyların %15.26’sını alan FL Studio (Image-Line) var. Geçtiğimiz yıl 5. sırada yer alan FL Studio bir basamak yukarı çıkmış oldu.

Beşinci sırada oyların %11.50’sini alan Live (Ableton) var. Live, geçtiğimiz yıl 4. sıradaydı, bu yıl FL Studio ile yer değiştirmiş oldu.

Benim de tercihim olan Pro Tools bu sene oyların sadece %11.20’sini alabildi ve 6. sıraya geriledi. Pro Tools bir önceki sene 3. sıradaydı.

Yedinci sırada Reaper (Cockos) var. Bu sıra listede kopukluğun başladığı sıra. Reaper oyların %4.06’sını alabilmiş, bir üst sırada yer alan Pro Tools ile aralarında ciddi bir fark var.

Özet olarak 2017’de en popüler DAW’ların Cubase ve Logic Pro olduğunu, Studio One’ın yükselişte, Pro Tools’un ise düşüşte olduğunu söyleyebiliriz.

Detaylı sonuçlar için aşağıdaki görseli inceleyebilirsiniz (büyütmek için görsele tıklayabilirsiniz). Bir önceki yılın (2016 anketinin) sonuçlarını incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.

 

İkinci Soru: “Kullanmakta Olduğunuz DAW’ı 2018 İçinde Değiştirmeyi Düşünüyor musunuz?”

Ankete katılanlardan %84.54’ü bu soruya “hayır” cevabını vermiş. DAW tercihinin biraz da alışkanlık olduğunu göz önüne aldığımızda bu şaşırtıcı bir cevap değil. Geçtiğimiz yıl da bu sorunun sonucu %86.33 olarak “hayır” olmuştu. Hem geçen sene hem de bu sene bu soruya ben de “hayır” diyenler arasındaydım.

 

Ankete katılan herkese çok teşekkür ederim!

 

 

2017 YILINDA EN ÇOK OKUNAN BLOG YAZILARIM

 

[01] Stüdyo Mikrofonları Neden Ters Asılır?

 

[02] 7 Maddede Desibel

 

[03] Miksin Sonunda Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler

 

[04] Frekans Aralıkları (yazı + video)

 

[05] Dinamik EQ

 

[06] Dengeli Sinyal

 

[07] 1/4″ ve XLR Konnektörler: Hangisi Ne İçin Kullanılır?

 

[08] Billboard Dergisine Göre 2017’nin En İyi Stüdyoları

 

[09] Pan Kuralları

 

[10] Sylvia Massy ve Turşu Deneyi!

 

[11] Miks Tamamlandıktan Sonra

 

[12] Küba’daki Amerikalı Diplomatlara Yönelik Sonik Saldırı İddiaları Sonrasında Kaydedilen ‘Tehlikeli’ Sesi Dinleyin

 

[13] Aux Send: Pre-Fader ve Post-Fader Konumu

 

[14] Şarkı Sözlerindeki Tekrarlar ile Ticari Başarı Arasındaki İlişki

 

[15] Multiband Kompresör

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

© 2018 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | 2 Comments

Projelerinizi, Ses Dosyalarınızı ve Diğer Verilerinizi Yedekliyor musunuz?

Bilgisayar ile ilgili olarak hem şahsi hem de profesyonel işlerim için en dikkat ettiğim noktalardan biri yedekleme yapmak ve yedekleri sürekli olarak güncel tutmaktır.

Şöyle bir gerçek var: her disk bozulur! Soru, diskin bozulup bozulmayacağı değil, ne zaman bozulacağıdır. Bazı diskler yıllarca sorunsuz çalışır, bazıları ise daha yeniyken bozulur… Ama dediğim, er ya da geç tüm diskler bozulur.

Bu sebepten dolayı verilerimizi sürekli olarak yedeklemeliyiz. Diğer bir deyişle verilerimizi yedeklemeli ve yedeklerimizi de her zaman güncel tutmalıyız.

Üzerinde durulması gereken bir nokta daha var… Yedeğimiz ne kadar güvenli?

Diyeceksiniz ki hem orijinal diskin hem de yedek diskin aynı anda bozulması pek olası değil.

Peki ya evinize, ofisinize veya stüdyonuza hırsız girerse ve bilgisayarınız ile birlikte yedek diskinizi de alıp giderse? Ya da evinizde, ofisinizde veya stüdyonuzda yangın çıkarsa? Sigorta şirketi cihazların kaybını maddi olarak tazmin edebilir ancak disklerin içindeki verileri geri getiremez.

 

Yedekleme Yöntemleri

Yedekleme ile ilgili olarak profesyoneller arasında ortak kabul gören iki farklı uygulama vardır:

I/ Üç kopya: Orijinal disk + 1. yedek disk + 2. yedek disk (farklı bir yerde)

II/ Dört kopya: Orijinal disk + 1. yedek disk + 2. yedek disk farklı bir yerde) + 3 . yedek (bulutta)

I. seçenekte orijinal disk ve 1. yedek disk hırsızlık ya da yangın gibi bir sebepten dolayı elinizden giderse farklı bir yerde tuttuğunuz 2. yedek disk imdadınıza yetişecektir. Tabii farklı yer derken aynı daire ya da aynı ofis içinde farklı bir odadan değil, en azından farklı bir binadan bahsediyorum. Diskler hiçbir zaman aynı binada birlikte saklanmamalı, kısa süreli olarak bile bir araya getirilmemelidir.

II. seçenek en güvenlisi çünkü bu seçenekte 3. yedek tamamen farklı bir yerde (başka bir şehirde, başka bir ülkede hatta başka bir kıtada) ve bulut hizmeti aldığınız firmanın güvencesi ile saklanıyor. Eğer imkanınız varsa bu seçeneği şiddetle tavsiye ederim. Tabii bu seçenek özellikle bizim alanlarda çalışanlar için maalesef her zaman mümkün olamıyor. Word, Excel gibi dosyalar çok az yer kaplıyor, bunları bulutta saklamak kolay. Diğer yandan bizim çalıştığımız ses ve video dosyalarının boyutları çok büyük, bulutta çok yer kaplıyor. Yer kaplamasını da geçtim, Türkiye’de internet hizmeti veren firmaların yükleme (upload) hızları çok çok yavaş! Büyük boyutlu dosyaları buluta yüklemek çok uzun zaman gerektiriyor. Yine de, dediğim gibi, imkan varsa yedekleme sistemi olarak bu II. seçeneği tavsiye ederim.

 

Mac için Yedekleme Programları

Mac için yedekleme programı olarak popüler seçenekler arasında şunları sayabiliriz:

Benim şahsi tercihim yıllardan beri SuperDuper. Hem güvenilir, hem kullanımı çok pratik ve kolay.

 

Windows için Yedekleme Programları

Mac için olduğu gibi Windows için de birçok yedekleme programı bulunuyor. Tavsiyeler için şu listelere göz atabilirsiniz:

 

 

Bulut (Cloud) Servisleri

Bulut (cloud) teknolojisi ile çalışırken öncelikle ‘sync’ ve ‘backup’ servisleri arasındaki farkı iyi anlamak gerekir.

Sync servislerde bilgisayarınızdaki seçmiş olduğunuz klasörler buluttaki sunucularla senkron halinde çalışır. Bilgisayarınızda bulunan bir dosya üzerinde yaptığınız değişiklik buluttaki sunucuya aktarılır. Aynı dosya bulut ile senkron çalışan diğer tüm bilgisayarlarda da güncellenir. Örnek olarak masaüstü bilgisayarınızda bulunan bir dosya üzerinde değişiklik yaptığınızda bu değişiklik hemen buluta yansıtılır. Bu değişiklik aynı zamanda buluta senkron olarak çalışan dizüstü bilgisayarınıza da yansıtılır. Eğer bulut üzerinden bir dosyayı silerseniz o dosya buluta bağlı çalışan tüm bilgisayarlardan silinir. Sync servisleri bir yandan farklı bilgisayarlar üzerindeki klasör ve dosyaları senkron halde tutmak, diğer yandan da kolayca dosya paylaşımında bulunmak için idealdir.

Backup servislerde ise bilgisayarınızdaki seçmiş olduğunuz klasörler bulut üzerinde yedeklenir. Bu servisleri bilgisayarınız takılı dış bir hard disk olarak düşünebilirsiniz. Tek fark hard diskin bilgisayarınıza kablo ile değil internet üzerinden bağlı olmasıdır.

Sync servislerini (her ne kadar o iş için yapılmış olmasalar da) backup için kullanmak mümkün olabiliyor ama tersi geçerli değil.

Hem sync hem de backup için birçok farklı servis var.

Bence sync için en iyi servis Dropbox. Ben 2011’den beri Dropbox kullanıcısıyım ve Dropbox’ın hayatımı gerçekten kolaylaştırdığını söyleyebilirim.

Backup için CrashPlan, Carbonite ve iDrive öne çıkan servisler arasında ancak benim şahsi tercihim Backblaze.

 

Yedekleme Hafife Alınabilecek Bir İş Değil!

Yazımın başında da belirttiğim gibi, soru, diskin bozulup bozulmayacağı değil, ne zaman bozulacağıdır. Bu sebepten dolayı yedekleme hafife alınabilecek bir iş değil! Eğer yedekleme için bir yöntem ve stratejiniz yoksa en kısa sürede (hatta hemen) harekete geçmelisiniz.

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

Başlık fotoğrafı: Geralt | Pixabay

Ara fotoğraf: Geralt | Pixabay

© 2017 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | 2 Comments

Kanallar ve Stereo Çıkış Seviyeleri

Miks yapmaya yeni başlayanların en sık karşılaştığı sorunlardan birisi stereo çıkışın çok yüksek seviyelere ulaşıp, sinyal metre üzerindeki kırmızı uyarı ışıklarının yanmasıdır.

Mikse başlarken kanal seviyelerini yüksek tutarsanız diğer enstrümanları veya kanalları ekledikçe stereo çıkış üzerindeki seviye çok yükselecek ve sinyal bozulmaya başlayacaktır. Eskiden analog bantlarla çalışırken zaman zaman sinyali yüksek tutardık çünkü analog sistemlerde kararında distortion bazı müzik türleri için istediğimiz bir şeydi. Diğer yandan dijital sistemlerde 0 dBFS sınırını aştığımızda oluşan distortion hiçbir müzik türü için hiç istemediğimiz bir şey.

Bu sebepten dolayı mikse başlarken kanalların seviyesini düşük tutmakta fayda vardır. Bunun diğer bir avantajı da miks ilerledikçe stereo çıkış veya kanallarda ihtiyaç duyulabiliecek headroom’u sağlamaktır.

Peki ama kanal seviyelerini ne kadar düşük tutacağız?

Aşağıdaki tabloda farklı kanal sayıları ve farklı sinyal seviyeleri stereo çıkış üzerinde alınan sonuçları bulabilirsiniz.

Ölçümleri Pro Tools 12.8 ile yaptım. Test sinyali olarak pink noise kullandım. Kanalların hepsinin pan kontrolleri orta noktada. Pan kuralı (ya da Pro Tools içinde kullanılan terminolojiye göre ‘pan depth’) -3 dB’ye ayarlı.

Pan kuralı toplam seviyeyi etkilediği için bunu özellikle belirttim. Pan kuralları ile ilgili yazımı okumak isterseniz buraya tıklayabilirsiniz.

Pro Tools – pan depth ayarı

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

Başlık fotoğrafı: Vania Shows – Unsplash

© 2017 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | Leave a comment

Pan Kuralları

Stereo çıkışa gönderdiğimiz bir mono sinyali sol veya sağ kanala yatırırken (stereo panorama içinde bir noktaya yerleştirirken) aslında yaptığımız iş o sinyalin sol ve sağ kanaldaki seviyelerini ayarlamaktır. Kulağa oldukça basite gelen bu işlem prensip olarak o kadar da basit değil çünkü bunu yapmanın farklı yöntemleri var. Bu yöntemler İngilizce’de “pan laws” olarak adlandırılmaktadır. Her ne kadar “pan” Türkçe bir kelime olmasa da, “pan laws” terimini Türkçe terminolojiye “pan kanunları” ya da “pan kuralları” olarak aktarabiliriz. Pan kuralları analog mikser döneminde ortaya çıkmıştır.

 

Pan ve Lineer Ayarlanan Seviyeler

Bir mono sinyalin stereo panorama içindeki pozisyonunu değiştirirken, örnek olarak sinyali sol kanala yatırırken, sinyalin sağ kanaldaki seviyesi lineer olarak azalır. Sinyali sol kanala tam olarak yatırdığınızda sağ kanaldan hiç ses gelmez. Diğer yandan, eğer sinyali stereo panorama içinde orta noktaya (center pozisyonuna) konumlandırırsanız, sinyal hem sol hem de sağ kanaldan eşit seviyede gelir. Ancak bu durumda birbirleri ile aynı ve aralarında faz farklı olmayan iki sinyal üstü üste gelmiş olacağından, birleşim sonucunda ortaya çıkan toplam seviyede bir artış olur. Diğer bir deyişle sinyali orta noktaya konumlandırdığınızda sinyal daha yüksek duyulur.

 

Sabit Güç (Constant Power) Prensibi

Yukarıda açıkladığım bu durumu telafi etmek için lineer yerine logaritmik skala kullanan pan kuralları geliştirilmiştir. Temel olarak iki pan kuralı bulunmaktadır: -3 dB ve -6 dB.

-3 dB Pan Kuralı

-3 dB pan kuralına göre çalışan mikserlerde sinyal orta noktaya konumlandırıldığında sinyalin seviyesi 3 dB azaltılır. Böylelikle sinyal stereo panorama içinde hangi noktada olursa olsun eşit seviyede duyulur. Aktif pan kontrol sistemine sahip bazı mikserlerde ise sinyal orta konumdayken 3 dB azaltılmak yerine sinyal sağ veya sol taraf ayatırıldığında 3 dB yükseltilir. Çalışma prensibi farklı olsa da duyum olarak her ikisi de benzerdir.

-3 dB kuralı stereo dinleme sistemleri temel alınarak geliştirilmiştir. Akustik açıdan problemsiz bir mekanda olduğumuzu varsayalım. Stereo monitörlerin karşısına geçelim ve oturma konumumuzu her iki hoparlöre de eşit uzaklıkta olacak şekilde ayarlayalım. Mono sinyali stereo panorama içinde center konumuna ayarladığımızda sinyal hem sol hem de sağ hoparlörden eşit seviyede gelir. İki sinyalin akustik olarak birleşimi ses şiddetinin 3 dB artmasına yol açar. -3 dB pan kuralı sayesinde sinyal stereo panorama içinde nereye olursa olsun eşit seviyede duyabiliriz.

-6 dB Pan Kuralı

Stereo kayıt eğer sonradan monoya çevrilecekse (ya da mono olarak dinlenecekse) -3 dB kuralı yeterli olmayacaktır. Sinyallerin akustik birleşimi 3 dB artışa sebep olurken elektriksel birleşiminde bu artış 6 dB’dir. Bu sebepten dolayı -3 dB pan kuralının yanı sıra bir de -6 dB pan kuralı geliştirilmiştir. Bugün ağırlıklı olarak stereo sistemler yaygın olsa da bazı radyo ve televizyonların, bunların yanı sıra bazı telefon ve tabletlerin hoparlör sistemlerinin mono olduğunu unutmamak gerekir. Diğer yandan bar, kulüp ve benzer mekanlarda birçok sistem mono olarak çalışmaktadır.

-4.5 dB Pan Kuralı

Bazı mikserlerde -3 dB ve -6 dB pan kurallarının arasını yakalamak ve küçük değişikliklerle her iki tarafa hizmet etmek için -4.5 dB pan kuralı kullanılır. Bu kurala göre çalışan mikserlerde sinyal orta noktaya konumlandırıldığında sinyalin seviyesi 4.5 dB azaltılır.

 

DAW ve Pan Kuralları

Birçok DAW (Digital Audio Workstation) farklı pan kuralları ile çalışmamıza imkan tanır.

Pro Tools (Avid) içinde Session Setup penceresinde ‘pan depth’ adı altında dört farklı seçenek sunulmaktadır: -3 dB, -4.5 dB, -6 dB ve standartların dışında olan, benim sadece Pro Tools’ta karşılaştığım -2.5 dB. Pro Tools 8.0 ve öncesinde varsayılan pan kuralı olarak -2.5 dB kullanılıyordu. Pro Tools 8.1 ve sonrasında varsayılan pan kuralı -3 dB’dir

Logic (Apple) içinde General Audio Settings penceresinde ‘pan law’ adı altında üç farklı seçenek sunulmaktadır: 0 dB (constant power devre dışı), -3 dB ve -3 dB compensated. Aktif pan kontrol prensibi ile çalışan -3 dB compensated seçeneğinde sinyal tam sol veya tam sağ konumunda 3 dB yükseltilir.

Cubase (Steinberg) içinde Project Setup penceresinde ‘stereo pan law’ altında beş seçenek sunulmaktadır: 0 dB (constant power devre dışı), -3 dB, -4.5 dB, -6 dB ve equal power. Equal power seçeneğinde sinyal gücü pan konumundan bağımsız olarak sürekli aynı kalır.

Live (Ableton) aktif pan kontrol prensibi ile -3 dB pan kuralını kullanmaktadır: sinyal tam sol veya tam sağ konumunda 3 dB yükseltilir. Live içinde Rack yardımı ile farklı pan kuralları elde etmek mümkün olabilmektedir.

FL Studio (Image Line) içinde Project Settings penceresinde ‘panning law’ adı altında iki farklı seçenek sunulmaktadır: triangular (constant power devre dışı) ve circular (-3 dB).

 

Hangisini Kullanmalı?

Bu sorunun net bir cevabı yok. Benim tercihim -3 dB pan kuralı. Bunun sebebi de yaygın olarak bu kuralın kullanılıyor olması. Burada en önemli nokta, projeleri bir platformdan diğerine taşırken her iki platformda da aynı kuralın seçili olduğuna dikkat etmek. Bazen detaylar ve küçük farklılıklar tablonun tamamında büyük değişikliklere yol açabiliyor.

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

Başlık fotoğrafı: Pixabay

© 2017 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | 1 Comment

2017 DAW Anketi

 

31 Aralık 2017 23:32 anket kapanmıştır.

Sonuçlar için buraya tıklayınız.

 

2016 yılının Aralık ayında “yabancı dergiler ve web siteleri her yıl benzer anketler yapıyorlar, bir tane de bizden olsun” diyerek DAW (Digital Audio Workstation) tercihi üzerine iki sorudan oluşan çoktan seçmeli bir anket hazırlamıştım. Anket oldukça ilgi gördü. Toplam 1112 kişi katıldı.

İlk soru “kullanmakta olduğunuz DAW”dı. Anketin sonunda birinci gelen isim beni hiç şaşırtmadı, açıkçası bu sonucu bekliyordum. Benim tercihim olan Pro Tools ise üçüncü sırada yer aldı.

“Kullanmakta olduğunuz DAW’ı 2017 içinde değiştirmeyi düşünüyor musunuz?” sorusuna ise ağırlıklı bir şekilde “hayır” cevabı verildi. Alıştığımız programları, özellikle de alıştığımız DAW’ı değiştirmek hepimiz için oldukça zor sanırım.

2016 DAW anketinin detaylı sonuçlarına buradan ulaşabilirsiniz.

DAW anketini bu sene de yapıyorum. Çok kısa sürecek bu ankete aşağıdaki kutucuk içinde bulunan form aracılığı ile hemen katılabilirsiniz!

 

 

Ses, müzik ve müzik teknolojileri ile ilgili haberler ve çeşitli paylaşımlar için Ses Kayıt ve Müzik Teknolojileri’nin Facebook sayfasını ‘beğenebilir’, beni Twitter’dan takip edebilir ve mesaj listeme üye olabilirsiniz.

 

Ses Kayıt ve Müzik Teknolojileri (SKMT) – 10. baskı (2017)

SKMT ile ilgili düşüncelerinizi ve fotoğraflarınızı diğer okuyucular ile paylaşmak ister misiniz?

 

Onen_MPMT_AMEK_Background_1024x541

Onen_STP_2_AMEK_Background_1024x541

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | Leave a comment

Billboard Dergisine Göre 2017’nin En İyi Stüdyoları

Billboard dergisi, Ekim ayında 2017’nin en iyi 24 stüdyosundan oluşan bir liste yayınladı. Listenin hangi kriterlere göre oluşturulduğu açıklanmamış. Listede herhangi bir sıralama da bulunmuyor. İlk baktığımda alfabetik sıralama var sanmıştım ama öyle değilmiş.

Listedeki 24 stüdyodan yirmisi ABD, dördü ise İngiltere’de. listeye en çok stüdyo sokan şehirler sırasıyla Los Angeles (11), New York (4) ve Londra (3).

Listedeki 24 stüdyodan üçü tüm dünyaca tanınan mastering stüdyoları: Bernie Grundman (Los Angeles), Sterling Sound (New York) ve sektörün efsane isimlerinden Bob Ludwig’in sahibi olduğu Gateway Mastering Studios (Portland, Maine).

Mix This!, yine sektörün önemli isimlerinden Bob Clearmountain’ın stüdyosu. Konumu harika: Los Angeles’ta, okyanusun kıyısındaki Pacific Palisades’te! Bildiğim kadarıyla Mix This! sadece Clearmountain’ın miks işleri için kullanılıyor.

Billboard’un listesindeki 24 stüdyonun isimleri ve bulunduğu şehirler şöyle:

• Abbey Road Studios — Londra, İngiltere

• Air Studios — Londra, İngiltere

• Bernie Grundman Mastering — Los Angeles, California, ABD

• Capitol Studios — Los Angeles, California, ABD

• Criteria Recording Studios — Miami, Florida, ABD

• Conway Recording Studios — Los Angeles, California, ABD

• Eastwest Studios — Los Angeles, California, ABD

• Electric Lady Studios — New York

• Gateway Mastering Studios — Portland, Maine, ABD

• The Power Station At Berklee Nyc — New York, New York, ABD

• Germano Studios — New York, New York, ABD

• Henson Recording Studios — Los Angeles, California, ABD

• Larrabee Studios — Los Angeles, California, ABD

• Mix This! — Pacific Palisades, Los Angeles, California, ABD

• Real World Studios — Box, Wiltshire, İngiltere

• Ocean Way Nashville — Nashville, Tennessee, ABD

• Metropolis Studios — Londra, İngiltere

• Island Sound Studios — Honolulu, Hawaii, ABD

• Record Plant — Los Angeles, California, ABD

• Sound City Studios — Los Angeles, California, ABD

• Sterling Sound — New York, New York, ABD

• Sun Studio — Memphis, Tennessee, ABD

• United Recording Studios — Los Angeles, California, ABD

• The Village Studios — Los Angeles, California, ABD

 

Dave Pensado, Ekim ayında Capitol Studio’a bir ziyaret gerçekleştirmişti. Videosunu aşağıda izleyebilirsiniz.

 

Warren Huart ise Sunset Sound’a bir ziyaret gerçekleştirmiş ve videosunu YouTube kanalında paylaşmıştı.

 

Dave Grohl (Nirvana, Foo Fighters) Sound City Studios ve oradaki Neve 8028 kayıt masası üzerine Sound City (2013) adında bir belgesel çekmişti.

 

Billboard, tarihi değeri olan Sun Studio’yu da unutmamış. ABD’nin Tennessee eyaletinde, Nashville şehrinde bulunan Sun Studio, Elvis Presley, Johhny Cash, Carl Perkins ve Roy Orbison gibi çok büyük isimlerin kayıtları için ev sahipliği yapmıştı.

 

Google’ın hazırladığı interaktif Abbey Road turuna katılmadıysanız hemen aşağıdaki fotoğrafa tıklayın!

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

Başlık fotoğrafı: JacoTen (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

© 2017 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | Leave a comment

Sanal Gerçeklik İçin Ses: Ambisonics Format-B (2. Bölüm)

Bu yazı iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm için tıklayınız.

Birinci bölümde “Ambisonics Nedir?”, “Ambisonics B-Format”, “Dinleme Alanı Açısından Ambisonics ile Stereo ve Standart Surround Sistemler Arasındaki Fark”, “Kanal ve Hoparlör Sayısı Açısından Ambisonics ile Stereo ve Standart Surround Sistemler Arasındaki Fark” ve “Neden Ambisonics Format-B?” başlıkları ile Ambisonics B-Format’ı incelemeye başlamıştım. Bu yazıda kaldığım yerden devam ediyorum. Eğer birinci bölümü okumadıysanız buraya tıklayarak yazıya ulaşabilirsiniz.

 

Ambisonics B-Format Çalışma Prensibi

Yukarıda da belirttiğim gibi, 360˚ video ve sanal gerçeklik uygulamaları için en yaygın olarak kullanılan ambisonics formatı, dört kanal ses taşıyan, First-Order Ambisonics olarak da bilinen B-Format’tır. Daha detaylı üç boyutlu alanlar oluşturmak için second-order (9 kanal), third-order (16 kanal), fourth-order (25 kanal), fifth-order (36 kanal), sixth-order (49 kanal) ve daha yüksek ambisonics formatları da bulunmaktadır ancak ticari olarak bunların uygulaması (en azından şu an için) yoktur.

Peki, standart surround sistemler altı ya da sekiz kanal ile yatay bir dinleme alanı oluşturabilirken Ambisonics B-Format sadece dört kanal ile (hem yatay hem de dikey boyutları olan) küre şeklindeki bir dinleme alanını nasıl oluşturuyor?

Format-B’de bulunan dört kanal W, X, Y ve Z olarak adlandırılır. Her kanal küre şeklindeki dinleme alanının farklı bir armonik bileşenini (spherical harmonic component) temsil eder. Basitçe ele alacak olursak, her bir kanalı, farklı bir yöne bakan bir mikrofon olarak düşünebiliriz. Dört kanal, kürenin içinde farklı yönlere bakan dört farklı mikrofondan oluşmaktadır.

Ambisonics kayıtlar için kullanılan bu dört mikrofonun biri omni-directional, diğer üçü ise figure-of-8 (bi-directional) polar pattern’a sahiptir. Kanallara göre bu mikrofonların dağılımı şöyledir:

  • W – omni-directional – kürenin içindeki tüm sesleri almak için
  • X – figure-of-8 – ön ve arka yönler için
  • Y – figure-of-8 – sol ve sağ yönler için
  • Z – figure-of-8 – yukarı ve aşağı yönler için

Ambisonics, M-S (mid-side) stereo tekniğinin üç boyutlu şekli olarak açıklanabilir: M-S tekniğinde M (mid) için omni-directional veya cardioid mikrofon, S (side) için ise figure-of-8 (bi-directional) mikrofon kullanılır. Bi-directional mikrofonlarda iki kapsül bulunur. Ön kapsüle gelen sesler pozitif, arka kapsüle gelen sesler ise negatif (fazları ters) olarak kaydedilir. Daha sonra M ve S mikrofonlarından gelen sinyaller M-S matriks devresi ile birleştirilerek stereo panorama oluşturulur. Mid mikrofonundan gelen sinyal her iki kanala eşit olarak; bi-directional side mikrofondan gelen sinyal ise pozitif taraf sol, negatif taraf sağ olacak şekilde dağıtılır.

Stereo: Sol Kanal = (M) + (S) | Sağ Kanal = (M) + (-S)

Aynı prensip ambisonics format için de geçerlidir. M-S tekniğindeki M, ambisonics tekniğindeki W; M/S tekniğindeki S ise ambisonics tekniğindeki X olarak düşünülebilir.

MS = WX (ön arka)

Bu, ambisonics tekniğinde bulunan diğer kanallar için de geçerlidir:

MS = WY (sol sağ) | MS = WZ (yukarı aşağı)

Bu sebepten dolayı, yukarıda da belirttiğim gibi, ambisonics, M-S tekniğinin üç boyutlu şekli olarak kabul edilebilir. First-Order Ambisonics Format-B, bu teknik sayesinde sadece dört kanal ses kullanarak (hem yatay hem de dikey boyutları olan) küre şeklindeki bir dinleme alanını nasıl oluşturabilmektedir.

 

FuMa ve AmbiX

Ambisonics Format-B’nin kanal dizilimi olarak iki farklı versiyonu bulunuyor: FuMa ve AmbiX. FuMa, kanal dizilimi olarak WXYZ; AmbiX ise WYZX kullanıyor:

  • FuMa = WXYZ
  • AmbiX = WYZX

AmbiX, YouTube ve Waves gibi servis ve firmaların tercih ettiği, FuMa’ya göre daha yaygın olarak kullanılan bir dizilimdir.

 

Ambisonics Formatta Kayıt

Teorik olarak bir omni-directional ve üç bi-directional (figure-of-8) mikrofonu bir araya getirip Ambisonics B-Format’ta kayıt yapmak mümkündür. Diğer yandan, uygulama sırasında dört mikrofonu kapsülleri aynı noktaya gelecek şekilde yerleştirmek çok zordur. Yerleştirilse bile yukarı-aşağı yönündeki mikrofondan gelen sinyal özellikle üst frekanslarda comb-filtering problemine yol açmaktadır. Bu sebepten dolayı doğrudan B-Format’ta yapılan kayıtlarında genelde üç mikrofon kullanılır ve WXY kanalları kaydedilir; dikey boyut (X) kullanılmaz.

Dr Halliday tarafından Nimbus için tasarlanan B-Format mikrofon kümesi. Fotoğraf: Paul Hodges. Creative Commons lisansı altında kullanılmıştır.

 

Bu problemi aşmak için dört cardioid kapsülden oluşan tetrahedral mikrofonlar geliştirilmiştir. Bu mikrofonlar Ambisonics A-Format’ında kayıt yaparlar. Yapılan bu kayıtlar daha sonra B-Format’a dönüştürülür.

Günümüzde 360˚ video ve sanal gerçekli uygulamaları için ambisonics formatta kayıt yapmak amacıyla farklı firmalar tarafından geliştirilmiş, farklı fiyatlara sahip çeşitli mikrofonlar bulunmaktadır. Örnek olarak Sennheiser AMBEO VR, Soundfield SPS200, Core Sound TetraMic ve Twirling720 Lite’ı sayabiliriz. Bu mikrofonlar A-Format’ta kayıt yapıp daha sonra kaydı mikrofon ile birlikte gelen bir program ya da plug-in aracılığı ile B-Format’a çevirirler.

 

Mono, Stereo ve Surround Sinyallerin Ambisonics B-Format için Kodlanması

Mono, stereo ve surround sinyalleri bir plug-in ya da program aracılığı ile Ambisonics B-Format’a uygun bir şekilde kodlayabilirsiniz. Bu sayede hazır B-Format kayıtlara yeni sesler ekleyebilir, eldeki sesleri kullanarak sıfırdan bir B-Format miks yaratabilir ya da 5.1 veya 7.1 surround formattaki bir kaydı B-Format’a dönüştürebilirsiniz.

Waves, bu işleri kolay yolla yapmak isteyen kullanıcılar için 2017 Ekim ayında B360 Ambisonics Encoder plug-in’ini piyasaya sürdü. B360, girişte mono, stereo, 5.1 surround ve 7.1 surround formatlarını destekliyor; çıkışı ise AmbiX sıralaması ile (WYZX) First-Order Ambisonics B-Format olarak kodlayabiliyor.

Örnek olarak, bir mono sinyali B360 aracılığı ile küre biçimindeki dinleme alanın istediğiniz herhangi bir yerine yerleştirip dört kanal Ambisonics B-Format çıkış alabilirsiniz.

Waves B360 mono

 

Aynı şekilde, stereo (iki kanal) ve surround (5.1 için altı, 7.1 için sekiz kanal) formatındaki kayıtların kanallarını B360 plug-in’i aracılığı ile küre biçimindeki dinleme alanı içinde istediğiniz noktalara yerleştirip, dört kanal Ambisonics B-Format çıkış alabilirsiniz.

Waves 360 surround

 

Waves B360’ın yanı sıra B-Format’ta ses dağılımı ve kodlama yapmak başka plug-in’ler de bulunuyor. Bunlara örnek olarak Soundfield SPS200 mikrofonu ile birlikte ücretsiz olarak gelen Soundfield SurroundZone2 (Mac: AAX, AU, VST | Win: AAX, VST) ve Harpex (498.-Euro | Mac: AAX, AU, VST | Win: AAX, VST) plug-in’lerini sayabiliriz.

 

Dinleme Sistemleri

Teorik olarak Ambisonics B-Format’taki kayıtların herhangi bir ses sisteminde dinlenmesi mümkün. Bunun için dört kanal ambisonics formatındaki kaydın, dinleme yapılacak sisteme göre decode edilmesi gerekiyor. Bu işlemi M-S kayıtların stereo sistemler için decode edilmesine benzetebiliriz. Decode işleminde dört kanalın her biri farklı kazanç ve faz ayarı ile dinleme yapılacak ses sisteminde bulunan hoparlörlere dağıtılır. Dağılıma ve ses sistemine göre bazı kanallar bir hoparlörde aynı fazdayken, diğerleri ters fazla olabilir.

360˚ video ve sanal gerçeklik uygulamalarında kullanıcılar sesi genelde kulaklık üzerinden dinlediklerinden dolayı son yıllarda ambisonics miksler için kulaklıklar referans ve hedef olarak alınmaya başlanmıştır. Diğer bir sebep de ambisonics kayıtlar için tasarlanan ve birçok hoparlörden oluşan ses sistemlerinin çok pahalı olmasıdır. Kulaklıklarda üç boyutlu ses dağılımı binaural tekniği ile mümkün olmaktadır. Bu uygulama için ambisonics miksin çıkışı hoparlörler yerine binaural işlemciye gönderilir. Binaural işlemci sesleri hoparlörlerin olması gerektiği yerlere konumlandırır ya da diğer bir deyişle, kulaklıkla dinleme yaparken seslerin dinleyici tarafından o noktalardaymış gibi algılanmasını sağlar.

Daha önce Waves’in Nx Virtual Mix Room plug-in’i ve Nx Head Tracker donanımı ile ilgili bir yazı yazmıştım (okumak için tıklayınız). Nx Virtual Mix Room plug-in’i içinde bulunan Nx Ambisonics adlı bir eklenti ile Ambisonics B-Format’taki kayıt ve mikslerinizi standart bir kulaklık ile dinleyebilirsiniz. Eğer işi bir adım daha ileri götürmek isterseniz, herhangi bir kulaklığa takılabilen Waves Nx Head Tracker donanımı sayesinde üç boyutlu dinleme alanı içinde seslerin konumlarını sizin kafa hareketlerinize göre konumlandırmak da mümkün. Bu plug-in’leri ve donanımı ayrı ayrı ya da 360˚ Ambisonics Tools seti ile paket halinde temin edebilirsiniz.

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

Başlık fotoğrafı: Samuel Zeller (Unsplash) | Manipülasyon: Ufuk Önen

Fotoğraf: Andrew Robles (Unsplash)

© 2017 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | 2 Comments

Küba’daki Amerikalı Diplomatlara Yönelik Sonik Saldırı İddiaları Sonrasında Kaydedilen ‘Tehlikeli’ Sesi Dinleyin!

Geçtiğimiz aylarda, basında, Küba’da bulunan Amerikalı diplomatlar ile ilgili haberler çıkmıştı. Bu haberlerde bazı diplomatların kendilerinde ve ailelerinde gizemli bir şekilde işitme kaybı, mide bulantısı, baş dönmesi ve hafif şiddette beyin travması görüldüğü bildirilmişti. Bu sağlık sorunlarını yaşayan diplomatlar ile yapılan görüşmeler sonucunda hepsinin ince bir ses duyduğu ancak buna çok önem vermedikleri ve üzerinde durmadıkları anlaşılmıştı.

Bunun ardından Amerikalı yetkililer Küba’nın “sonik silah” kullandığından süphelenmiş, diplomatlarını ülkelerine geri çağırmış ve Amerikadaki iki Kübalı diplomatı sınırdışı etmişti. Amerikalı diplomatların yanı sıra bazı Kanadalı diplomatlar da benzer sorunlar yaşamıştı.

İlgili haberlere şu linklerden ulaşabilirsiniz: BBC Türkçe | Amerika’nın Sesi | Hürriyet | NTV | The Guardian (İngilizce)

Küba, Amerika’nın sonik silah iddialarını yalanlamış, bu konuyla ilgili herhangi bir ilgilerinin ya da bilgilerinin olmadığını açıklamıştı. Hatta iyi niyet göstergesi olarak FBI’ın Küba’ya girip araştırma yapmasına izin bile vermişti.

Havana, Küba

 

Çıkan haberlere göre Amerikalı yetkililer bu işin arkasında kimin olduğunu henüz bulamamış ancak diplomatların sağlık sorunlarına sebep olan sesi kaydetmeyi başarmış. Sesin Amerikalı ve Kanadalı diplomatlara nasıl ve hangi cihaz ile dinletildiği, bahsi geçen sağlık sorunlarına tam olarak nasıl yol açtığı henüz netleşmiş değil.

Associated Press, kaydedilen bu sesin kısa bir örneğini geçtiğimiz günlerde basına dağıttı. 7 kHz civarında yoğunlaşan üst perdeli bu sesi, Business Insider’ın YouTube kanalında yayınladığı aşağıdaki videodan dinleyebilirsiniz. Uzmanlar sesin kısa süreli olarak dinlediğinde zararsız olduğunu söylüyorlar ancak yine de dikkatli olmakta fayda var!

 

Teknik terimler için müzik teknolojisi, müzik prodüksiyonu ve ses kayıt terimleri sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Benzer paylaşımlar için beni Facebook ve Twitter‘da takip edebilir, haberler için mesaj listeme üye olabilirsiniz. Teşekkürler.

© 2017 Ufuk Önen. Her hakkı saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Posted in Ses ve Müzik Teknolojileri | 1 Comment