{"id":2464,"date":"2016-04-22T22:15:25","date_gmt":"2016-04-22T19:15:25","guid":{"rendered":"http:\/\/ufukonen.com\/tr\/?p=2464"},"modified":"2016-04-29T09:47:23","modified_gmt":"2016-04-29T06:47:23","slug":"muzik-endustrisine-bakis-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/muzik-endustrisine-bakis-1.html","title":{"rendered":"M\u00fczik End\u00fcstrisine Bak\u0131\u015f (1. B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"

\"Muzik_Endustrisine_Bakis_1\"<\/p>\n

“M\u00fczik Prod\u00fcksiyonu i\u00e7in Alternatif Y\u00f6ntemler ve Amanda Palmer \u00d6rne\u011fi<\/a>” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m olduk\u00e7a ilgi toplam\u0131\u015ft\u0131. Anla\u015f\u0131lan o ki m\u00fczik prod\u00fcksiyonu, finansman, da\u011f\u0131t\u0131m ve benzeri konularda yeni ve alternatif y\u00f6ntemler bir\u00e7ok m\u00fczisyenin ve m\u00fczik prod\u00fckt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ilgisini \u00e7ekiyor. Ba\u015flang\u0131c\u0131ndan sonra uzun y\u0131llar ayn\u0131 \u015fekilde devam edem m\u00fczik end\u00fcstrisinde son 10-15 y\u0131lda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler oldu ve olmaya devam ediyor. E\u011fer m\u00fczik \u00fcretiyorsak bu de\u011fi\u015fimleri g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz, etmemeliyiz.<\/p>\n

\"Bobby_Owsinski_Music_4_0\"<\/a>M\u00fczik end\u00fcstrisinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki i\u015fleyi\u015fini ve modelini daha iyi anlamak ve \u00f6z\u00fcmsemek i\u00e7in uzak olmayan tarih\u00e7esine bakmak laz\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bobby Owsinski, Music 3.0: A Survivival Guide for Making Music in the Internet Age<\/em> ve ard\u0131ndan g\u00fcncelleyip yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Music 4.0: A Survivival Guide for Making Music in the Internet Age<\/a> adl\u0131 kitaplar\u0131nda m\u00fczik end\u00fcstrisinin tarihini d\u00f6nemlere b\u00f6lm\u00fc\u015f ana hatlar\u0131yla \u00e7ok yal\u0131n ve herkesin anlayabilece\u011fi bir \u015fekilde anlatm\u0131\u015f. Ben de Owsinski’nin kitab\u0131 \u00fczerinden giderek m\u00fczik end\u00fcstrisinin ge\u00e7mi\u015fine ve g\u00fcncel durumuna bakmak ve bunu sizlerle payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n

Ba\u015flamadan \u00f6nce Owsinki hakk\u0131nda k\u0131sa bilgi vermek iyi olacakt\u0131r… Bobby Owsinski, m\u00fczik yap\u0131m\u0131 ile ilgilenenlerin yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir isim. Ses kay\u0131t, m\u00fczik prod\u00fcksiyonu ve m\u00fczik end\u00fcstrisi \u00fczerine 24 kitap yazm\u0131\u015f olan Owsinski’nin aralar\u0131nda Elvis Presley, Jimmy Hendrix, The Who, Willie Nelson, Neil Young, The Ramones ve Chicago gibi isimlerin de bulundu\u011fu \u00e7e\u015fitli sanat\u00e7\u0131lar\u0131n say\u0131lar\u0131 100’den fazla olan ‘surround sound’ projesinde imzas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Owsinski, 1-2 Kas\u0131m 2012 tarihinde Bilkent \u00dcniversitesi’nde ger\u00e7ekle\u015fen ATMM 2012 (Audio Technologies for Music and Media – M\u00fczik ve Medya i\u00e7in Ses Teknolojileri) <\/a>konferans\u0131 kapsam\u0131nda ana konu\u015fmac\u0131 (keynote speaker) olarak Ankara’y\u0131 ziyaret etmi\u015fti. Owsinski’nin konu\u015fmas\u0131n\u0131n temas\u0131 yeni m\u00fczik end\u00fcstrisi ve sosyal medya ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00fczerineydi ve konferans kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

\"Bobby_Owsinski_Ufuk_Onen_ATMM2012\"

Bobby Owsinski ve Ufuk \u00d6nen (ATMM 2012 Konferans\u0131, Bilkent \u00dcniversitesi, Ankara)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

M\u00fczik 0.5: Ba\u015flang\u0131\u00e7<\/h3>\n

M\u00fczik end\u00fcstrisinin temelleri asl\u0131nda gramofondan (di\u011fer bir deyi\u015fle m\u00fczi\u011fin dinleyiciye kay\u0131tl\u0131 bir \u015fekilde sunulmas\u0131ndan) \u00f6ncesine dayan\u0131yor. 19. y\u00fczy\u0131lda m\u00fczi\u011fi kay\u0131tl\u0131 bir \u015fekilde satmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in firmalar bas\u0131l\u0131 nota ka\u011f\u0131tlar\u0131 ve nota kitaplar\u0131 sat\u0131yorlard\u0131. 1877’de Edison, ses kay\u0131t edebilen ve kaydetti\u011fi sesi okuyabilen, tekrar \u00fcretebilen (playback) “phonograph” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi cihaz\u0131 tan\u0131tt\u0131. Bu cihaz ilk \u00f6nce ofislerde not kaydetmek amac\u0131yla kullan\u0131lmaya, ard\u0131ndan da 1889’da demir para ile \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fczik makinalar\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131. Bu en eski jukebox’lar (kay\u0131tl\u0131 m\u00fczik \u00fczerinden maddi gelir edilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan) modern m\u00fczik end\u00fcstrisinin temeli veya ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak kabul edilmektedir. 1920’lerde gramofonlar ve plaklar yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Plak d\u00fckkanlar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131, RCA (Radio Corporation of America) gibi b\u00fcy\u00fck firmalar plak yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u015finin k\u00e2rl\u0131 oldu\u011funun fark\u0131na vard\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar yapmaya ba\u015flad\u0131, reklam ve tan\u0131t\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan radyolar\u0131n \u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131… T\u00fcm bunlar asl\u0131nda bir bak\u0131ma M\u00fczik 1.0 i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k niteli\u011findeydi.<\/p>\n

\"Edison

Edison phonograph<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

M\u00fczik 1.0: “Klasik” Model<\/h3>\n

Owsinski, “klasik” olarak kabul edilen, en bilinen ve en uzun s\u00fcren m\u00fczik end\u00fcstrisi modelini 1.0 olarak tan\u0131ml\u0131yor ve 1980’lere kadar, yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131l boyunca, de\u011fi\u015fmeden devam etti\u011fini belirtiyor. Bu \u00e7ok bilinen modelde sanat\u00e7\u0131 bir demo haz\u0131rl\u0131yor, e\u011fer m\u00fczi\u011fi iyiyse ve \u015fans\u0131 yaver giderse bu demo sayesinde bir plak \u015firketi ile anla\u015fma imzal\u0131yordu. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n “ke\u015ffedilmesi”, plak \u015firketine al\u0131nmas\u0131, kontrat sonras\u0131nda alb\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n takibi, alb\u00fcm \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sonras\u0131nda ise promosyon i\u015fleri ile firman\u0131n A&R (Artist and Repertoire) departman\u0131 ilgileniyordu. Alb\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 (m\u00fczikal ve teknik a\u00e7\u0131lardan) plak \u015firketinin se\u00e7ti\u011fi bir prod\u00fckt\u00f6r y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. \u0130lk zamanlarda bu prod\u00fckt\u00f6r genelde plak \u015firketinin kadrolu prod\u00fckt\u00f6rlerinden biri oluyordu daha sonralar\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n istedi\u011fi \u00fczerine bu modelden vazge\u00e7ilmi\u015f ve grubun m\u00fczi\u011fini ger\u00e7ekten anlayacak, ileri g\u00f6t\u00fcrecek ba\u011f\u0131ms\u0131z prod\u00fckt\u00f6rler ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaya, bunlarla alb\u00fcm baz\u0131nda anla\u015fmalar yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Ben de bu \u015fekilde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, m\u00fczik ve sanat\u00e7\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ba\u011f\u0131ms\u0131z prod\u00fckt\u00f6rl\u00fck modeline \u00f6nc\u00fc eden isimlerden biri 8 Mart 2016’da kaybetti\u011fimiz Beatles’\u0131n efsane prod\u00fckt\u00f6r\u00fc Sir George Martin’dir.<\/p>\n

1.0 modelinde alb\u00fcm prod\u00fcksiyonu tamamland\u0131ktan sonra plak \u015firketi alb\u00fcm\u00fcn \u00e7o\u011falt\u0131m\u0131n\u0131 (pla\u011fa, kasete, CD’ye bas\u0131lmas\u0131n\u0131) yapt\u0131r\u0131yordu ve daha sonra alb\u00fcm da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yordu. Da\u011f\u0131t\u0131m farkl\u0131 bir i\u015f kolu oldu\u011fu i\u00e7in bunu genelde plak \u015firketleri de\u011fil, komisyon ile \u00e7al\u0131\u015fan da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri yap\u0131yordu. Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131lan alb\u00fcm perakendeciler \u00fczerinden dinleyiciye (ya da “ticari” bir terim kullanacak olursak “t\u00fcketiciye”) ula\u015f\u0131yordu. Her ne kadar ben burada anlat\u0131rken ge\u00e7mi\u015f zaman eki kullansam da bu model (baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fimler d\u0131\u015f\u0131nda) genel hatlar\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala i\u015fleyi\u015fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

1.0 modelinde bir par\u00e7an\u0131n hit olmas\u0131nda radyonun \u00e7ok b\u00fcy\u00fck pay\u0131 vard\u0131. Radyoda s\u0131k \u00e7al\u0131nan par\u00e7alar \u00e7ok fazla insan taraf\u0131ndan tan\u0131n\u0131yor, dinleyiciler ilk \u00f6nce bildikleri ve sevdikleri bu par\u00e7alar\u0131n single’lar\u0131n\u0131 ard\u0131ndan da o sanat\u00e7\u0131lar\u0131n alb\u00fcmleri sat\u0131n al\u0131yordu. Radyonun single ve alb\u00fcm satt\u0131rmak gibi b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcce sahip olmas\u0131ndan dolay\u0131 programlarda kendi par\u00e7alar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok \u00e7ald\u0131rmak isteyen plak \u015firketleri aras\u0131nda korkun\u00e7 m\u00fccadeleler sergileniyor, hatta plak \u015firketleri taraf\u0131ndan radyo yay\u0131nc\u0131lar\u0131na r\u00fc\u015fvetler veriliyor, skandallar ya\u015fan\u0131yor ve davalar a\u00e7\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

\u00d6zetleyecek olursak, 1.0 modelinde plak \u015firketinin sanat\u00e7\u0131 ve m\u00fczik \u00fczerinde korkun\u00e7 bir g\u00fcc\u00fc ve mutlak egemenli\u011fi vard\u0131. \u0130mza g\u00fcnlerini ve benzer etkinlikleri saymazsak sanat\u00e7\u0131n\u0131n hayranlar\u0131 ile ili\u015fkisi ve ileti\u015fimi hi\u00e7 yoktu (buna di\u011fer modellerde tekrar de\u011finece\u011fiz). Radyo, par\u00e7alar\u0131n ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili yoldu. Single’lar \u00e7ok \u00f6nemliydi ancak plak \u015firketlerine esas para kazand\u0131ran unsur alb\u00fcm sat\u0131\u015flar\u0131yd\u0131.<\/p>\n

1.0 modeli Amerika ve Avrupa’da oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye’de de ge\u00e7erliydi. Farkl\u0131 olarak T\u00fcrkiye’de \u00e7ok fazla say\u0131da korsan kopya sat\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. Plak d\u00fckkanlar\u0131 \u00f6zellikle T\u00fcrkiye’de kolay kolay bulunmayan yabanc\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n plaklar\u0131n\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131na giden tan\u0131d\u0131klar\u0131 sayesinde veya benzer yollarla temin eder, bunlar\u0131 kasete \u00e7eker ve m\u00fc\u015fterilerine satard\u0131. “\u00c7ekme kaset” yasal de\u011fildi ama T\u00fcrkiye’de uzun y\u0131llar boyunca (90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131na hatta ortalar\u0131na kadar) \u00f6zellikle a\u015f\u0131r\u0131 pop\u00fcler olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan yabanc\u0131 m\u00fczikleri dinlemek i\u00e7in tek yoldu.<\/p>\n

>\u00a0\u0130kinci b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Benzer payla\u015f\u0131mlar i\u00e7in beni Facebook<\/a> ve Twitter<\/a>‘da takip edin. Haberler i\u00e7in l\u00fctfen mesaj listeme \u00fcye olun<\/a>.<\/p>\n

 <\/p>\n

Foto\u011fraflar:<\/p>\n