{"id":2483,"date":"2016-04-29T09:30:48","date_gmt":"2016-04-29T06:30:48","guid":{"rendered":"http:\/\/ufukonen.com\/tr\/?p=2483"},"modified":"2020-05-30T17:08:35","modified_gmt":"2020-05-30T14:08:35","slug":"muzik-endustrisine-bakis-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/muzik-endustrisine-bakis-2.html","title":{"rendered":"M\u00fczik End\u00fcstrisine Bak\u0131\u015f (2. B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"

\"Muzik_Endustrisine_Bakis_2\"<\/p>\n

Yaz\u0131 dizisinin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne buradan ula\u015fabilirsiniz<\/a>: Giri\u015f \/ M\u00fczik 0.5: Ba\u015flang\u0131\u00e7 \/ M\u00fczik 1.0: “Klasik” Model<\/p>\n

M\u00fczik 1.5: MTV, CD ve B\u00fcy\u00fck Sermaye<\/h3>\n

1980’lerin ba\u015f\u0131ndan 1990’lar\u0131n ortas\u0131na kadar uzanan 1.5, m\u00fczik end\u00fcstrisinin alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 olarak kabul edilebilir. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler oldu ve ba\u015fta plak \u015firketleri olmak \u00fczere end\u00fcstride yer alan herkes hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 ve muhtemelen bir daha da olamayaca\u011f\u0131 kadar iyi gelir elde etti. Bu de\u011fi\u015fimlerden ilki (ve ayn\u0131 zamanda M\u00fczik 1.5 modelinin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131) Compact Disc, yayg\u0131n olarak bilinen ve kullan\u0131lan k\u0131sa ad\u0131yla CD’dir. Ticari ama\u00e7la \u00fcretilen ilk CD Billy Joel’in 52nd Street<\/em> (1982) adl\u0131 alb\u00fcm\u00fc, sat\u0131\u015f\u0131 bir milyon kopyay\u0131 ge\u00e7en ilk CD ise Dire Straits’in Brothers in Arms<\/em> (1985) alb\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

\"Billy_Joel_Dire_Straits\"

Billy Joel – 52nd Street ve Dire Straits – Brothers in Arms<\/p><\/div>\n

CD, piyasaya s\u00fcr\u00fclmesinin ard\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde plak \u015firketleri i\u00e7in \u00e7ok k\u00e2rl\u0131 bir \u00fcr\u00fcn haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc \u00e7\u00fcnk\u00fc hem yeni bir format olmas\u0131ndan hem de ses kalitesinden dolay\u0131 plak ve kasetten daha pahal\u0131 bir fiyata sat\u0131labiliyordu. Bunun yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 oyunlar da d\u00f6nmekteydi. \u00d6rnek olarak plaklar kamyonda ta\u015f\u0131nma s\u0131ras\u0131nda kolayca k\u0131r\u0131labildiklerinden dolay\u0131 plak \u015firketleri sanat\u00e7\u0131ya \u00f6dedikleri telif \u00fccretlerinden %10 zaiyat pay\u0131 kesiyordu. Ta\u015f\u0131nma s\u0131ras\u0131nda k\u0131r\u0131lma riski \u00e7ok daha az olmas\u0131na kar\u015f\u0131n plak \u015firketleri bu %10’luk kesintiyi bir s\u00fcre CD i\u00e7in de uygulamaya devam etti.<\/p>\n

\"DavidBowie\"

David Bowie<\/p><\/div>\n

1985 y\u0131l\u0131nda David Bowie’nin 15 alb\u00fcml\u00fck diskografisinin tamam\u0131 RCA Records taraf\u0131ndan CD format\u0131nda sat\u0131\u015fa sunuldu. Ard\u0131ndan bir\u00e7ok plak \u015firketi kataloglar\u0131nda bulunan tan\u0131nm\u0131\u015f ve pop\u00fcler sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n daha \u00f6nce plak olarak bast\u0131klar\u0131 alb\u00fcmlerini CD format\u0131nda sat\u0131\u015fa sunmaya ba\u015flad\u0131. Bu, plak \u015firketlerinin kazan\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Dinleyiciler, sevdikleri alb\u00fcmleri, plak olarak ellerinde bulunsa bile, CD format\u0131nda tekrar sat\u0131n almaya ba\u015flad\u0131. Bunu baz\u0131 alb\u00fcmler i\u00e7in ben de yapt\u0131m (ve yapmaya devam ediyorum). Benim i\u00e7in \u00f6zel olan bir tak\u0131m alb\u00fcmlerin ilk \u00f6nce kasetini veya pla\u011f\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131p ard\u0131ndan CD’si \u00e7\u0131k\u0131nca CD’sini ald\u0131\u011f\u0131m, daha sonras\u0131nda da \u00f6zel bir versiyon sat\u0131\u015fa sunuldu\u011funda (\u00f6rnek olarak re-mastered CD, alb\u00fcm\u00fcn 20. y\u0131l \u00f6zel versiyonu, 180 gram plak gibi) ayn\u0131 alb\u00fcm\u00fc farkl\u0131 formatlarda tekrar tekrar sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m oldu ve olmaya da devam ediyor. Plak \u015firketlerinin, \u00fcretim haklar\u0131n\u0131 ellerinde tuttuklar\u0131 daha \u00f6nce plak olarak bas\u0131lm\u0131\u015f alb\u00fcmleri CD format\u0131nda sat\u0131\u015fa sunarak normalde edebileceklerinden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck k\u00e2rlar elde edebilmelerinin iki sebebi vard\u0131: Birincisi, CD’ye bas\u0131lan bu alb\u00fcmlerin kay\u0131t ve prod\u00fcksiyon masraflar\u0131 zaten kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130kincisi, eski alb\u00fcmlerin bir\u00e7o\u011fu tan\u0131nan bilinen alb\u00fcmler oldu\u011fu i\u00e7in reklama fazla bir b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmak gerekmiyordu. Plak \u015firketlerine bir tek CD \u00fcretim (fabrikasyon) giderlerini \u00fcstlenmek kal\u0131yordu. Minimum giderle sat\u0131\u015fa sunduklar\u0131 CD format\u0131ndaki alb\u00fcmleri y\u00fcksek fiyatlarla ve b\u00fcy\u00fck miktarlarda satmaya ba\u015flayan plak \u015firketleri bu sayede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u00e2rlar elde etmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Elde edilen bu b\u00fcy\u00fck k\u00e2rlar k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck sermayeli \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015firketlerin ilgisini \u00e7ekti. Bunun sonucunda 1980’lerin ‘major label’ olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00fcy\u00fck ama ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak y\u00f6netilen plak \u015firketlerini \u00e7ok uluslu ve b\u00fcy\u00fck sermayeli dev \u015firketler sat\u0131n almaya ba\u015flad\u0131. Columbia Records, Sony’e; Warner Bros. Records, Time Incorporated’a; Universal Music, Matsushita’ya; EMI ise Thorn’a sat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

CD T\u00fcrkiye’ye olduk\u00e7a ge\u00e7 geldi. Hat\u0131rl\u0131yorum, 1980’lerin sonunda, hatta 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da CD bulunurdu. Ankara’da vitrinini CD’lerin s\u00fcsledi\u011fi ilk d\u00fckkanlardan biri Shades’ti. Sahibi S\u00fcleyman \u00d6zy\u0131ld\u0131r\u0131m, rock, blues ve jazz t\u00fcrlerinde benim bug\u00fcne kadar tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m en bilgili insanlardan biridir. Shades hala ayn\u0131 pasajda, ayn\u0131 d\u00fckkanda devam ediyor, umar\u0131m daha da uzun y\u0131llar devam eder.<\/p>\n

\"S\u00fcleyman

S\u00fcleyman \u00d6zy\u0131ld\u0131r\u0131m – Shades<\/p><\/div>\n

1980’lerde m\u00fczik end\u00fcstrisinde ger\u00e7ekle\u015fen en b\u00fcy\u00fck geli\u015fmelerden biri \u015f\u00fcphesiz MTV’nin yay\u0131na ba\u015flamas\u0131yd\u0131. 1981 y\u0131l\u0131nda John Lack’in “Ladies and gentlemen, rock and roll” s\u00f6zleriyle ve The Buggles’\u0131n “Video Killed the Radio Star” par\u00e7as\u0131n\u0131n klibi ile yay\u0131na ba\u015flayan MTV, k\u0131sa s\u00fcrede pop\u00fcler hale geldi ve radyonun sahip oldu\u011fu “par\u00e7alar\u0131 hit yapma g\u00fcc\u00fc”n\u00fc elde etti. \u0130lk ba\u015fta radyo ve MTV aras\u0131ndaki fark ay\u0131rt edilememi\u015fti, plak \u015firketleri her ikisine de promosyon imk\u00e2n\u0131 olarak bak\u0131yordu ancak k\u0131sa s\u00fcrede bunun sadece b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131, MTV’nin bir tek m\u00fczi\u011fi de\u011fil sanat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc de \u00f6ne \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla imaj\u0131n m\u00fczik kadar (hatta maalesef baz\u0131 durumlarda m\u00fczikten daha \u00f6nemli oldu\u011fu) ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Plak \u015firketleri \u00f6nceleri kabiliyetli sanat\u00e7\u0131lar ve iyi (ya da pop\u00fcler olabilecek) par\u00e7alar pe\u015findeyken MTV’den sonra bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ekranda iyi g\u00f6r\u00fcnen, imaj\u0131 sa\u011flam sanat\u00e7\u0131lar aramaya ba\u015flad\u0131. Buna ek olarak \u015firketler promosyon b\u00fct\u00e7elerine video klipler i\u00e7in yeni bir kalem daha ekledi ve bunun sonucunda m\u00fczik end\u00fcstrisinde bir alt dal olarak video klip end\u00fcstrisi do\u011fdu.<\/p>\n