{"id":254,"date":"2012-11-16T22:06:52","date_gmt":"2012-11-16T20:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ufukonen.com\/?p=254"},"modified":"2013-03-23T22:08:23","modified_gmt":"2013-03-23T20:08:23","slug":"plug-inlerin-insert-ve-send-olarak-kullanimlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/plug-inlerin-insert-ve-send-olarak-kullanimlari.html","title":{"rendered":"Plug-in’lerin ‘Insert’ ve ‘Send’ Olarak Kullan\u0131mlar\u0131"},"content":{"rendered":"

Analog mikserler ve \u0130ngilizce’de ‘outboard gear’ olarak adland\u0131r\u0131lan ‘hardware’ ses i\u015flemci ve efekt \u00fcniteleri i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir prensip vard\u0131r: Kompres\u00f6r, equalizer, noise gate gibi ses i\u015flemciler mikserde herhangi bir kanala ‘insert’ noktas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011flan\u0131r; reverb, delay gibi efektler i\u00e7in ise ‘send’ y\u00f6ntemi kullan\u0131l\u0131r. Kompres\u00f6r ve equalizer gibi sinyal i\u015flemciler sinyalin genli\u011fi ile frekans ve dinamik yap\u0131lar\u0131 \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklik yapar. Sinyal mikserin kanal\u0131 \u00fczerinde bulunan ‘insert’ noktas\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131ya, d\u0131\u015f bir ses i\u015flemci \u00fcnitesine (\u00f6rne\u011fin kompres\u00f6r) g\u00f6nderilir. Kompres\u00f6r taraf\u0131ndan i\u015flenen sinyal yine ‘insert’ noktas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kanala d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu, sinyale direkt olarak yap\u0131lan bir m\u00fcdahaledir. Reverb ve delay gibi efektlerin kullan\u0131m\u0131nda ise kanaldaki sinyal ‘aux’ arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 mikserde herhangi bir kanala ba\u011flanm\u0131\u015f efekt \u00fcnitesine g\u00f6nderilir. Efekt cihazlar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015fleri i\u00e7in genelde mikser \u00fczerindeki son kanallar tercih edilir. Efektlendirilmi\u015f (ve \u0130ngilizce’de ‘wet’ olarak adland\u0131r\u0131lan) sinyal daha sonra orijinal (‘dry’) sinyal ile kar\u0131\u015f\u0131t\u0131r\u0131l\u0131p kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Efektleri ‘send’ y\u00f6ntemi ile kullanman\u0131n iki avantaj\u0131 vard\u0131r. Birincisi, orijinal ve efektli sinyal (‘dry’ ve ‘wet’) aras\u0131ndaki dengeyi aux seviye ayar\u0131 ile rahat\u00e7a ayarlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Efekt cihazlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde dry\/wet dengesi i\u00e7in kullan\u0131lan ‘mix’ parametresi bulunur ancak dry\/wet dengesini ‘mix’ parametresi ile ayarlamaktansa bu parametreyi tamamen ‘wet’ konumuna getirip dengeyi aux seviye ayar\u0131 ile kurmak daha pratiktir. Efektleri ‘send’ y\u00f6ntemi ile kullanman\u0131n ikinci avantaj\u0131 ise tek bir cihaz\u0131 birden fazla kanal i\u00e7in kullanabilmektir. Bu sayede ayn\u0131 ayarlarla kullanaca\u011f\u0131n\u0131z efektler i\u00e7in birden fazla efekt \u00fcnitesi kullanman\u0131z gerekmez. \u00d6rnek olarak \u00fc\u00e7 kanal gitar var ve bunlara ayn\u0131 reverb’\u00fc kullanmak istiyorsunuz, send y\u00f6ntemi ile \u00fc\u00e7 gitar\u0131 (\u00fcstelik isterseniz seviye ve ‘pan’ ayarlar\u0131n\u0131 farkl\u0131 farkl\u0131 yaparak) ayn\u0131 reverb \u00fcnitesine g\u00f6nderebilirsiniz.<\/p>\n

Buraya kadar yazd\u0131klar\u0131m analog mikserler ve outboard gear i\u00e7in gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda ba\u011flant\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma prensipleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan dijital ortamda da farkl\u0131 bir durum yok. Kompres\u00f6r, equalizer ve benzeri ses i\u015fleme cihazlar\u0131n\u0131 kanala insert ediyoruz. \u00d6rnek olarak \u015eekil-1’de gitar kanal\u0131na insert edilmi\u015f bir kompres\u00f6r var. \u00d6rnekleri Pro Tools \u00fczerinden veriyorum ama di\u011fer DAW’larda (Digital Audio Workstation) mant\u0131k ayn\u0131.<\/p>\n

\"\u015eekil-1\"<\/a>

\u015eekil-1<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Efektlere gelince \u00f6zellikle yeni jenerasyon kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131nda farkl\u0131 bir uygulama \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za: reverb, delay gibi efekt plug-in’lerini direkt olarak kanal\u0131n i\u00e7ine insert edip dry\/wet dengesini mix parametresi ile ayarl\u0131yorlar (\u015eekil-2). Bunun sebebi b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla plug-in’leri bu \u015fekilde kullanman\u0131n onlara daha kolay gelmesi ve\/veya send y\u00f6ntemi hakk\u0131nda fazla bir bilgi sahibi olmamalar\u0131. Bir plug-in’i (bilgisayar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fi kadar\u0131yla) istedi\u011finiz kadar \u00e7ok say\u0131da kanala uygulayabilirsiniz. Analog teknolojide her ayr\u0131 bir efekt \u00fcnitesi i\u00e7in “fiziki” olarak o kadar say\u0131da \u00fcniteye sahip olmak gerekiyordu. Bu y\u00fczden eskiden efekt cihazlar\u0131n\u0131 kanallar aras\u0131nda payla\u015fmak \u00e7ok yayg\u0131n olarak yap\u0131lan bir \u015feydi.<\/p>\n

\"\u015eekil-2\"<\/a>

\u015eekil-2<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\u0130stenilen sonu\u00e7 elde edildi\u011fi s\u00fcrece kullan\u0131lan y\u00f6ntemi yanl\u0131\u015f olarak nitelendirmemek gerekir ancak efekt plug-in’lerini direkt olarak kanala insert etmektense send y\u00f6ntemiyle kullanman\u0131n baz\u0131 avantajlar\u0131 var. S\u0131ralayacak olursak:<\/p>\n