![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Ambisonics_Virtual_Reality_2_720x405.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bu yaz\u0131 iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. \u0130lk b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>.<\/p>\n Birinci b\u00f6l\u00fcmde “Ambisonics Nedir?”, “Ambisonics B-Format”, “Dinleme Alan\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Ambisonics ile Stereo ve Standart Surround Sistemler Aras\u0131ndaki Fark”, “Kanal ve Hoparl\u00f6r Say\u0131s\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Ambisonics ile Stereo ve Standart Surround Sistemler Aras\u0131ndaki Fark” ve “Neden Ambisonics Format-B?” ba\u015fl\u0131klar\u0131 ile Ambisonics B-Format’\u0131 incelemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bu yaz\u0131da kald\u0131\u011f\u0131m yerden devam ediyorum. E\u011fer birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc okumad\u0131ysan\u0131z buraya t\u0131klayarak yaz\u0131ya ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n <\/p>\n Yukar\u0131da da belirtti\u011fim gibi, 360\u02da video ve sanal ger\u00e7eklik uygulamalar\u0131 i\u00e7in en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ambisonics format\u0131, d\u00f6rt kanal ses ta\u015f\u0131yan, First-Order Ambisonics olarak da bilinen B-Format\u2019t\u0131r. Daha detayl\u0131 \u00fc\u00e7 boyutlu alanlar olu\u015fturmak i\u00e7in second-order (9 kanal), third-order (16 kanal), fourth-order (25 kanal), fifth-order (36 kanal), sixth-order (49 kanal) ve daha y\u00fcksek ambisonics formatlar\u0131 da bulunmaktad\u0131r ancak ticari olarak bunlar\u0131n uygulamas\u0131 (en az\u0131ndan \u015fu an i\u00e7in) yoktur.<\/p>\n Peki, standart surround sistemler alt\u0131 ya da sekiz kanal ile yatay bir dinleme alan\u0131 olu\u015fturabilirken Ambisonics B-Format sadece d\u00f6rt kanal ile (hem yatay hem de dikey boyutlar\u0131 olan) k\u00fcre \u015feklindeki bir dinleme alan\u0131n\u0131 nas\u0131l olu\u015fturuyor?<\/p>\n Format-B\u2019de bulunan d\u00f6rt kanal W, X, Y ve Z olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Her kanal k\u00fcre \u015feklindeki dinleme alan\u0131n\u0131n farkl\u0131 bir armonik bile\u015fenini (spherical harmonic component) temsil eder. Basit\u00e7e ele alacak olursak, her bir kanal\u0131, farkl\u0131 bir y\u00f6ne bakan bir mikrofon olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. D\u00f6rt kanal, k\u00fcrenin i\u00e7inde farkl\u0131 y\u00f6nlere bakan d\u00f6rt farkl\u0131 mikrofondan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Ambisonics kay\u0131tlar i\u00e7in kullan\u0131lan bu d\u00f6rt mikrofonun biri omni-directional, di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fc ise figure-of-8 (bi-directional) polar pattern\u2019a sahiptir. Kanallara g\u00f6re bu mikrofonlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n Ambisonics, M-S (mid-side) stereo tekni\u011finin \u00fc\u00e7 boyutlu \u015fekli olarak a\u00e7\u0131klanabilir: M-S tekni\u011finde M (mid) i\u00e7in omni-directional veya cardioid mikrofon, S (side) i\u00e7in ise figure-of-8 (bi-directional) mikrofon kullan\u0131l\u0131r. Bi-directional mikrofonlarda iki kaps\u00fcl bulunur. \u00d6n kaps\u00fcle gelen sesler pozitif, arka kaps\u00fcle gelen sesler ise negatif (fazlar\u0131 ters) olarak kaydedilir. Daha sonra M ve S mikrofonlar\u0131ndan gelen sinyaller M-S matriks devresi ile birle\u015ftirilerek stereo panorama olu\u015fturulur. Mid mikrofonundan gelen sinyal her iki kanala e\u015fit olarak; bi-directional side mikrofondan gelen sinyal ise pozitif taraf sol, negatif taraf sa\u011f olacak \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r.<\/p>\n Stereo: Sol Kanal = (M) + (S) |\u00a0Sa\u011f Kanal = (M) + (-S)<\/p>\n Ayn\u0131 prensip ambisonics format i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. M-S tekni\u011findeki M, ambisonics tekni\u011findeki W; M\/S tekni\u011findeki S ise ambisonics tekni\u011findeki X olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n MS = WX (\u00f6n arka)<\/p>\n Bu, ambisonics tekni\u011finde bulunan di\u011fer kanallar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir:<\/p>\n MS = WY (sol sa\u011f) |\u00a0MS = WZ (yukar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131)<\/p>\n Bu sebepten dolay\u0131, yukar\u0131da da belirtti\u011fim gibi, ambisonics, M-S tekni\u011finin \u00fc\u00e7 boyutlu \u015fekli olarak kabul edilebilir. First-Order Ambisonics Format-B, bu teknik sayesinde sadece d\u00f6rt kanal ses kullanarak (hem yatay hem de dikey boyutlar\u0131 olan) k\u00fcre \u015feklindeki bir dinleme alan\u0131n\u0131 nas\u0131l olu\u015fturabilmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Ambisonics Format-B\u2019nin kanal dizilimi olarak iki farkl\u0131 versiyonu bulunuyor: FuMa ve AmbiX. FuMa, kanal dizilimi olarak WXYZ; AmbiX ise WYZX kullan\u0131yor:<\/p>\n AmbiX, YouTube ve Waves gibi servis ve firmalar\u0131n tercih etti\u011fi, FuMa\u2019ya g\u00f6re daha yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir dizilimdir.<\/p>\n <\/p>\n Teorik olarak bir omni-directional ve \u00fc\u00e7 bi-directional (figure-of-8) mikrofonu bir araya getirip Ambisonics B-Format\u2019ta kay\u0131t yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer yandan, uygulama s\u0131ras\u0131nda d\u00f6rt mikrofonu kaps\u00fclleri ayn\u0131 noktaya gelecek \u015fekilde yerle\u015ftirmek \u00e7ok zordur. Yerle\u015ftirilse bile yukar\u0131-a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki mikrofondan gelen sinyal \u00f6zellikle \u00fcst frekanslarda comb-filtering problemine yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu sebepten dolay\u0131 do\u011frudan B-Format\u2019ta yap\u0131lan kay\u0131tlar\u0131nda genelde \u00fc\u00e7 mikrofon kullan\u0131l\u0131r ve WXY kanallar\u0131 kaydedilir; dikey boyut (X) kullan\u0131lmaz.<\/p>\n Dr Halliday taraf\u0131ndan Nimbus i\u00e7in tasarlanan B-Format mikrofon k\u00fcmesi. Foto\u011fraf: Paul Hodges. Creative Commons lisans\u0131 alt\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><\/div>\n <\/p>\n Bu problemi a\u015fmak i\u00e7in d\u00f6rt cardioid kaps\u00fclden olu\u015fan tetrahedral mikrofonlar geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu mikrofonlar Ambisonics A-Format\u2019\u0131nda kay\u0131t yaparlar. Yap\u0131lan bu kay\u0131tlar daha sonra B-Format\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde 360\u02da video ve sanal ger\u00e7ekli uygulamalar\u0131 i\u00e7in ambisonics formatta kay\u0131t yapmak amac\u0131yla farkl\u0131 firmalar taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f, farkl\u0131 fiyatlara sahip \u00e7e\u015fitli mikrofonlar bulunmaktad\u0131r. \u00d6rnek olarak Sennheiser AMBEO VR<\/a>, Soundfield SPS200<\/a>, Core Sound TetraMic<\/a> ve Twirling720 Lite<\/a>\u2019\u0131 sayabiliriz. Bu mikrofonlar A-Format\u2019ta kay\u0131t yap\u0131p daha sonra kayd\u0131 mikrofon ile birlikte gelen bir program ya da plug-in arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile B-Format\u2019a \u00e7evirirler.<\/p>\n <\/p>\n Mono, stereo ve surround sinyalleri bir plug-in ya da program arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Ambisonics B-Format\u2019a uygun bir \u015fekilde kodlayabilirsiniz. Bu sayede haz\u0131r B-Format kay\u0131tlara yeni sesler ekleyebilir, eldeki sesleri kullanarak s\u0131f\u0131rdan bir B-Format miks yaratabilir ya da 5.1 veya 7.1 surround formattaki bir kayd\u0131 B-Format\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilirsiniz.<\/p>\n Waves, bu i\u015fleri kolay yolla yapmak isteyen kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in 2017 Ekim ay\u0131nda B360 Ambisonics Encoder<\/a> plug-in\u2019ini piyasaya s\u00fcrd\u00fc. B360, giri\u015fte mono, stereo, 5.1 surround ve 7.1 surround formatlar\u0131n\u0131 destekliyor; \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ise AmbiX s\u0131ralamas\u0131 ile (WYZX) First-Order Ambisonics B-Format olarak kodlayabiliyor.<\/p>\n \u00d6rnek olarak, bir mono sinyali B360 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile k\u00fcre bi\u00e7imindeki dinleme alan\u0131n istedi\u011finiz herhangi bir yerine yerle\u015ftirip d\u00f6rt kanal Ambisonics B-Format \u00e7\u0131k\u0131\u015f alabilirsiniz.<\/p>\n Waves B360 mono<\/p><\/div>\n <\/p>\n Ayn\u0131 \u015fekilde, stereo (iki kanal) ve surround (5.1 i\u00e7in alt\u0131, 7.1 i\u00e7in sekiz kanal) format\u0131ndaki kay\u0131tlar\u0131n kanallar\u0131n\u0131 B360 plug-in\u2019i arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile k\u00fcre bi\u00e7imindeki dinleme alan\u0131 i\u00e7inde istedi\u011finiz noktalara yerle\u015ftirip, d\u00f6rt kanal Ambisonics B-Format \u00e7\u0131k\u0131\u015f alabilirsiniz.<\/p>\n Waves 360 surround<\/p><\/div>\n <\/p>\n Waves B360\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra B-Format\u2019ta ses da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve kodlama yapmak ba\u015fka plug-in\u2019ler de bulunuyor. Bunlara \u00f6rnek olarak Soundfield SPS200 mikrofonu ile birlikte \u00fccretsiz olarak gelen Soundfield SurroundZone2<\/a>\u00a0(Mac: AAX, AU, VST | Win: AAX, VST) ve Harpex<\/a>\u00a0(498.-Euro | Mac: AAX, AU, VST | Win: AAX, VST) plug-in\u2019lerini sayabiliriz.<\/p>\n <\/p>\n Teorik olarak Ambisonics B-Format\u2019taki kay\u0131tlar\u0131n herhangi bir ses sisteminde dinlenmesi m\u00fcmk\u00fcn. Bunun i\u00e7in d\u00f6rt kanal ambisonics format\u0131ndaki kayd\u0131n, dinleme yap\u0131lacak sisteme g\u00f6re decode edilmesi gerekiyor. Bu i\u015flemi M-S kay\u0131tlar\u0131n stereo sistemler i\u00e7in decode edilmesine benzetebiliriz. Decode i\u015fleminde d\u00f6rt kanal\u0131n her biri farkl\u0131 kazan\u00e7 ve faz ayar\u0131 ile dinleme yap\u0131lacak ses sisteminde bulunan hoparl\u00f6rlere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Da\u011f\u0131l\u0131ma ve ses sistemine g\u00f6re baz\u0131 kanallar bir hoparl\u00f6rde ayn\u0131 fazdayken, di\u011ferleri ters fazla olabilir.<\/p>\n 360\u02da video ve sanal ger\u00e7eklik uygulamalar\u0131nda kullan\u0131c\u0131lar sesi genelde kulakl\u0131k \u00fczerinden dinlediklerinden dolay\u0131 son y\u0131llarda ambisonics miksler i\u00e7in kulakl\u0131klar referans ve hedef olarak al\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer bir sebep de ambisonics kay\u0131tlar i\u00e7in tasarlanan ve bir\u00e7ok hoparl\u00f6rden olu\u015fan ses sistemlerinin \u00e7ok pahal\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Kulakl\u0131klarda \u00fc\u00e7 boyutlu ses da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 binaural tekni\u011fi ile m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bu uygulama i\u00e7in ambisonics miksin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 hoparl\u00f6rler yerine binaural i\u015flemciye g\u00f6nderilir. Binaural i\u015flemci sesleri hoparl\u00f6rlerin olmas\u0131 gerekti\u011fi yerlere konumland\u0131r\u0131r ya da di\u011fer bir deyi\u015fle, kulakl\u0131kla dinleme yaparken seslerin dinleyici taraf\u0131ndan o noktalardaym\u0131\u015f gibi alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n Daha \u00f6nce Waves\u2019in Nx Virtual Mix Room<\/a> plug-in\u2019i ve Nx Head Tracker<\/a> donan\u0131m\u0131 ile ilgili bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m (okumak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>). Nx Virtual Mix Room plug-in\u2019i i\u00e7inde bulunan Nx Ambisonics adl\u0131 bir eklenti ile Ambisonics B-Format\u2019taki kay\u0131t ve mikslerinizi standart bir kulakl\u0131k ile dinleyebilirsiniz. E\u011fer i\u015fi bir ad\u0131m daha ileri g\u00f6t\u00fcrmek isterseniz, herhangi bir kulakl\u0131\u011fa tak\u0131labilen Waves Nx Head Tracker donan\u0131m\u0131 sayesinde \u00fc\u00e7 boyutlu dinleme alan\u0131 i\u00e7inde seslerin konumlar\u0131n\u0131 sizin kafa hareketlerinize g\u00f6re konumland\u0131rmak da m\u00fcmk\u00fcn. Bu plug-in\u2019leri ve donan\u0131m\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ya da 360\u02da Ambisonics Tools<\/a> seti ile paket halinde temin edebilirsiniz.<\/p>\n <\/p>\n Teknik terimler i\u00e7in m\u00fczik teknolojisi, m\u00fczik prod\u00fcksiyonu ve ses kay\u0131t terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne<\/a> g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n Benzer payla\u015f\u0131mlar i\u00e7in beni Facebook<\/a> ve Twitter<\/a>‘da takip edebilir, haberler i\u00e7in mesaj listeme \u00fcye olabilirsiniz<\/a>. Te\u015fekk\u00fcrler.<\/p>\n Ba\u015fl\u0131k foto\u011fraf\u0131: Samuel Zeller (Unsplash<\/a>) | Manip\u00fclasyon: Ufuk \u00d6nen<\/p>\nAmbisonics B-Format \u00c7al\u0131\u015fma Prensibi<\/h3>\n
\n
FuMa ve AmbiX<\/h3>\n
\n
Ambisonics Formatta Kay\u0131t<\/h3>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Nimbus-Halliday-Microphone-A_720.jpg\")
Mono, Stereo ve Surround Sinyallerin Ambisonics B-Format i\u00e7in Kodlanmas\u0131<\/h3>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Waves_B360_Screenshot_1_mono-1024x906.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Waves_B360_Screenshot_2_surround-1024x828.jpg\")
Dinleme Sistemleri<\/h3>\n