{"id":3541,"date":"2017-12-11T01:00:58","date_gmt":"2017-12-10T22:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/?p=3541"},"modified":"2017-12-11T00:08:44","modified_gmt":"2017-12-10T21:08:44","slug":"pan-kurallari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/pan-kurallari.html","title":{"rendered":"Pan Kurallar\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Stereo \u00e7\u0131k\u0131\u015fa g\u00f6nderdi\u011fimiz bir mono sinyali sol veya sa\u011f kanala yat\u0131r\u0131rken (stereo panorama i\u00e7inde bir noktaya yerle\u015ftirirken) asl\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015f o sinyalin sol ve sa\u011f kanaldaki seviyelerini ayarlamakt\u0131r. Kula\u011fa olduk\u00e7a basite gelen bu i\u015flem prensip olarak o kadar da basit de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapman\u0131n farkl\u0131 y\u00f6ntemleri var. Bu y\u00f6ntemler \u0130ngilizce’de “pan laws” olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Her ne kadar “pan” T\u00fcrk\u00e7e bir kelime olmasa da, “pan laws” terimini T\u00fcrk\u00e7e terminolojiye “pan kanunlar\u0131” ya da “pan kurallar\u0131” olarak aktarabiliriz. Pan kurallar\u0131 analog mikser d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pan ve Lineer Ayarlanan Seviyeler<\/h3>\n

Bir mono sinyalin stereo panorama i\u00e7indeki pozisyonunu de\u011fi\u015ftirirken, \u00f6rnek olarak sinyali sol kanala yat\u0131r\u0131rken, sinyalin sa\u011f kanaldaki seviyesi lineer olarak azal\u0131r. Sinyali sol kanala tam olarak yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sa\u011f kanaldan hi\u00e7 ses gelmez. Di\u011fer yandan, e\u011fer sinyali stereo panorama i\u00e7inde orta noktaya (center pozisyonuna) konumland\u0131r\u0131rsan\u0131z, sinyal hem sol hem de sa\u011f kanaldan e\u015fit seviyede gelir. Ancak bu durumda birbirleri ile ayn\u0131 ve aralar\u0131nda faz farkl\u0131 olmayan iki sinyal \u00fcst\u00fc \u00fcste gelmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan, birle\u015fim sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan toplam seviyede bir art\u0131\u015f olur. Di\u011fer bir deyi\u015fle sinyali orta noktaya konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sinyal daha y\u00fcksek duyulur.<\/p>\n

 <\/p>\n

Sabit G\u00fc\u00e7 (Constant Power) Prensibi<\/h3>\n

Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m bu durumu telafi etmek i\u00e7in lineer yerine logaritmik skala kullanan pan kurallar\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Temel olarak iki pan kural\u0131 bulunmaktad\u0131r: -3 dB ve -6 dB.<\/p>\n

-3 dB Pan Kural\u0131<\/h4>\n

-3 dB pan kural\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan mikserlerde sinyal orta noktaya konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sinyalin seviyesi 3 dB azalt\u0131l\u0131r. B\u00f6ylelikle sinyal stereo panorama i\u00e7inde hangi noktada olursa olsun e\u015fit seviyede duyulur. Aktif pan kontrol sistemine sahip baz\u0131 mikserlerde ise sinyal orta konumdayken 3 dB azalt\u0131lmak yerine sinyal sa\u011f veya sol taraf ayat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 3 dB y\u00fckseltilir. \u00c7al\u0131\u015fma prensibi farkl\u0131 olsa da duyum olarak her ikisi de benzerdir.<\/p>\n

-3 dB kural\u0131 stereo dinleme sistemleri temel al\u0131narak geli\u015ftirilmi\u015ftir. Akustik a\u00e7\u0131dan problemsiz bir mekanda oldu\u011fumuzu varsayal\u0131m. Stereo monit\u00f6rlerin kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7elim ve oturma konumumuzu her iki hoparl\u00f6re de e\u015fit uzakl\u0131kta olacak \u015fekilde ayarlayal\u0131m. Mono sinyali stereo panorama i\u00e7inde center konumuna ayarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sinyal hem sol hem de sa\u011f hoparl\u00f6rden e\u015fit seviyede gelir. \u0130ki sinyalin akustik olarak birle\u015fimi ses \u015fiddetinin 3 dB artmas\u0131na yol a\u00e7ar. -3 dB pan kural\u0131 sayesinde sinyal stereo panorama i\u00e7inde nereye olursa olsun e\u015fit seviyede duyabiliriz.<\/p>\n

-6 dB Pan Kural\u0131<\/h4>\n

Stereo kay\u0131t e\u011fer sonradan monoya \u00e7evrilecekse (ya da mono olarak dinlenecekse) -3 dB kural\u0131 yeterli olmayacakt\u0131r. Sinyallerin akustik birle\u015fimi 3 dB art\u0131\u015fa sebep olurken elektriksel birle\u015fiminde bu art\u0131\u015f 6 dB’dir. Bu sebepten dolay\u0131 -3 dB pan kural\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir de -6 dB pan kural\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bug\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak stereo sistemler yayg\u0131n olsa da baz\u0131 radyo ve televizyonlar\u0131n, bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 telefon ve tabletlerin hoparl\u00f6r sistemlerinin mono oldu\u011funu unutmamak gerekir. Di\u011fer yandan bar, kul\u00fcp ve benzer mekanlarda bir\u00e7ok sistem mono olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

-4.5 dB Pan Kural\u0131<\/h4>\n

Baz\u0131 mikserlerde -3 dB ve -6 dB pan kurallar\u0131n\u0131n aras\u0131n\u0131 yakalamak ve k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliklerle her iki tarafa hizmet etmek i\u00e7in -4.5 dB pan kural\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bu kurala g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan mikserlerde sinyal orta noktaya konumland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sinyalin seviyesi 4.5 dB azalt\u0131l\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

DAW ve Pan Kurallar\u0131<\/h3>\n

Bir\u00e7ok DAW (Digital Audio Workstation) farkl\u0131 pan kurallar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131za imkan tan\u0131r.<\/p>\n

Pro Tools (Avid) i\u00e7inde Session Setup penceresinde ‘pan depth’ ad\u0131 alt\u0131nda d\u00f6rt farkl\u0131 se\u00e7enek sunulmaktad\u0131r: -3 dB, -4.5 dB, -6 dB ve standartlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olan, benim sadece Pro Tools’ta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m -2.5 dB. Pro Tools 8.0 ve \u00f6ncesinde varsay\u0131lan pan kural\u0131 olarak -2.5 dB kullan\u0131l\u0131yordu. Pro Tools 8.1 ve sonras\u0131nda varsay\u0131lan pan kural\u0131 -3 dB’dir<\/p>\n

Logic (Apple) i\u00e7inde General Audio Settings penceresinde ‘pan law’ ad\u0131 alt\u0131nda \u00fc\u00e7 farkl\u0131 se\u00e7enek sunulmaktad\u0131r: 0 dB (constant power devre d\u0131\u015f\u0131), -3 dB ve -3 dB compensated. Aktif pan kontrol prensibi ile \u00e7al\u0131\u015fan -3 dB compensated se\u00e7ene\u011finde sinyal tam sol veya tam sa\u011f konumunda 3 dB y\u00fckseltilir.<\/p>\n

Cubase (Steinberg) i\u00e7inde Project Setup penceresinde ‘stereo pan law’ alt\u0131nda be\u015f se\u00e7enek sunulmaktad\u0131r: 0 dB (constant power devre d\u0131\u015f\u0131), -3 dB, -4.5 dB, -6 dB ve equal power. Equal power se\u00e7ene\u011finde sinyal g\u00fcc\u00fc pan konumundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak s\u00fcrekli ayn\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n

Live (Ableton) aktif pan kontrol prensibi ile -3 dB pan kural\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r: sinyal tam sol veya tam sa\u011f konumunda 3 dB y\u00fckseltilir. Live i\u00e7inde Rack yard\u0131m\u0131 ile farkl\u0131 pan kurallar\u0131 elde etmek m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir.<\/p>\n

FL Studio (Image Line) i\u00e7inde Project Settings penceresinde ‘panning law’ ad\u0131 alt\u0131nda iki farkl\u0131 se\u00e7enek sunulmaktad\u0131r: triangular (constant power devre d\u0131\u015f\u0131) ve circular (-3 dB).<\/p>\n

 <\/p>\n

Hangisini Kullanmal\u0131?<\/h3>\n

Bu sorunun net bir cevab\u0131 yok. Benim tercihim -3 dB pan kural\u0131. Bunun sebebi de yayg\u0131n olarak bu kural\u0131n kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131. Burada en \u00f6nemli nokta, projeleri bir platformdan di\u011ferine ta\u015f\u0131rken her iki platformda da ayn\u0131 kural\u0131n se\u00e7ili oldu\u011funa dikkat etmek. Bazen detaylar ve k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar tablonun tamam\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abiliyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Teknik terimler i\u00e7in m\u00fczik teknolojisi, m\u00fczik prod\u00fcksiyonu ve ses kay\u0131t terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne<\/a> g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n

Benzer payla\u015f\u0131mlar i\u00e7in beni Facebook<\/a> ve Twitter<\/a>‘da takip edebilir, haberler i\u00e7in mesaj listeme \u00fcye olabilirsiniz<\/a>. Te\u015fekk\u00fcrler.<\/p>\n

Ba\u015fl\u0131k foto\u011fraf\u0131: Pixabay<\/a><\/p>\n

\u00a9 2017 Ufuk \u00d6nen. Her hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r. \u0130zinsiz kullan\u0131lamaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stereo \u00e7\u0131k\u0131\u015fa g\u00f6nderdi\u011fimiz bir mono sinyali sol veya sa\u011f kanala yat\u0131r\u0131rken (stereo panorama i\u00e7inde bir noktaya yerle\u015ftirirken) asl\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015f…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3542,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"spay_email":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true},"categories":[18],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Pan_Kurallari_1024x576.jpg","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3rjsG-V7","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":7335,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/stereo-pan-hakkinda-her-sey.html","url_meta":{"origin":3541,"position":0},"title":"Stereo Pan Hakk\u0131nda Her \u015eey","date":"April 18, 2022","format":false,"excerpt":"Panorama, enstr\u00fcman ve seslerin miks i\u00e7indeki pozisyonlar\u0131d\u0131r. Standart bir stereo sistemde sol ve sa\u011f olmak \u00fczere toplam iki hoparl\u00f6r bulunur. Sa\u011f ve sol hoparl\u00f6rlerin birle\u015fimi, ya da di\u011fer bir deyi\u015fle kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, orta (center) kanal\u0131 olu\u015fturur. Stereo sistemde sa\u011f ve sol hoparl\u00f6rlerin birle\u015fmesi ile olu\u015fturulan bu orta kanal dinleyici \u00fczerinde sanki\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Stereo_Pan_Hakkinda_Her_Sey_00_Header.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6224,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/spectral-pan.html","url_meta":{"origin":3541,"position":1},"title":"Spectral Pan: Frekans Bazl\u0131 Pan Tekni\u011fi","date":"November 30, 2020","format":false,"excerpt":"\"Geleneksel\" teknikler kullanarak stereo panorama i\u00e7inde bir sinyalin konumunu ayarlarken frekans i\u00e7eri\u011fi dikkate al\u0131nmaz. \u00d6rnek olarak, mono (tek kanal) bir sinyali stereo panorama i\u00e7inde istedi\u011fimiz bir noktaya pan'lad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sinyalin tamam\u0131n\u0131 (frekans ayr\u0131m\u0131 yapmadan) o noktaya konumland\u0131rm\u0131\u015f oluruz. Bir ba\u015fka \u00f6rnek olarak, stereo (iki kanal) bir sinyali stereo pan ya da\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/SpectralPan_00_Header.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6913,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/split-eq-stereo-genisletme.html","url_meta":{"origin":3541,"position":2},"title":"Split EQ Tekni\u011fi \u0130le Stereo Geni\u015fletme","date":"October 4, 2021","format":false,"excerpt":"Bu yaz\u0131mda, stereo kanallar\u0131 biraz daha geni\u015f duyurabilmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m basit bir EQ tekni\u011fini sizlerle payla\u015fmak istiyorum. Split EQ olarak adland\u0131r\u0131lan bu tekni\u011fi uygulamak i\u00e7in stereo sinyalin sol ve sa\u011f kanallar\u0131na birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak m\u00fcdahale edebilmemiz gerekiyor. Bunun i\u00e7in de EQ plug-in'ini multichannel de\u011fil, multi-mono olarak kullanmaya ihtiya\u00e7 duyuyoruz. Plug-in'lerin\u2026","rel":"","context":"In "M\u00fczik Prod\u00fcksiyonu"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Split_EQ_Stereo_Genisletme_00_Header.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5069,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/korelasyon-gostergesi.html","url_meta":{"origin":3541,"position":3},"title":"Korelasyon G\u00f6stergesi Nedir ve \u00dczerindeki De\u011ferler Ne \u0130fade Etmektedir?","date":"September 30, 2019","format":false,"excerpt":"Bu yaz\u0131mda korelasyon g\u00f6stergesinin (correlation meter) ne oldu\u011fundan, ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131ndan ve \u00fczerindeki de\u011ferlerin ne ifade etti\u011finden bahsedece\u011fim. Ondan \u00f6nce, tabii e\u011fer okumad\u0131ysan\u0131z, ilk \u00f6nce \"Mono Uyumlulu\u011fu Ger\u00e7ekten \u00d6nemli mi?\" ve sonra da \"Mono Uyumlulu\u011funu Nas\u0131l Kontrol Ederiz?\" ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131lar\u0131m\u0131 okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederim. Korelasyon g\u00f6stergelerinin ilk kullan\u0131m\u0131 plak zamanlar\u0131na dayan\u0131yor.\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Korelasyon_Gostergesi_720.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6111,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/stereo-pan-stereo-denge-fark.html","url_meta":{"origin":3541,"position":4},"title":"Stereo Pan ve Stereo Denge Kontrol\u00fc Aras\u0131ndaki Fark","date":"October 19, 2020","format":false,"excerpt":"DAW i\u00e7indeki mikserlerde hem stereo hem de mono kanallar i\u00e7in pan kontrol d\u00fc\u011fmesi bulunur. Mono kanallar i\u00e7in pan i\u015fleyi\u015fi b\u00fct\u00fcn DAW ve mikser i\u00e7in ayn\u0131d\u0131r: Pan ayar\u0131n\u0131 sola yat\u0131r\u0131rsan\u0131z ses sol hoparl\u00f6rden, sa\u011fa yat\u0131r\u0131rsan\u0131z ses sa\u011f hoparl\u00f6rden gelir. Tabii tam sol veya tam sa\u011fa yat\u0131rmak zorunda de\u011filsiniz. \u00d6rnek olarak, sesi\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/StereoPan_StereoDenge_00_Header.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":3990,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/guc-amplifikatorleri-ve-baglanti-sekilleri.html","url_meta":{"origin":3541,"position":5},"title":"G\u00fc\u00e7 Amplifikat\u00f6rleri ve Ba\u011flant\u0131 \u015eekilleri","date":"June 25, 2018","format":false,"excerpt":"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z referans monit\u00f6rlerinin \u00e7o\u011fu art\u0131k aktif. Hatta seslendirme hoparl\u00f6rlerinin bile bir k\u0131sm\u0131 aktif olarak tasarlan\u0131p \u00fcretiliyor. Yine de g\u00fc\u00e7 amplifikat\u00f6rleri hala var ve bir s\u00fcre daha da kullan\u0131lmaya devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu sebepten dolay\u0131 g\u00fc\u00e7 amplifikat\u00f6rlerinin ba\u011flant\u0131 \u015fekillerini bilmekte fayda var diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130ki kanall\u0131 amplifikat\u00f6rler i\u00e7in \u00fc\u00e7\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Guc_Amplifikatorleri_Baglanti_Sekilleri.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3541"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3541"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3556,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3541\/revisions\/3556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}