![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/film_sesleri_1-1024x576.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Son y\u0131llarda t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de m\u00fczisyen ve besteciler taraf\u0131ndan film, video ve dizi m\u00fcziklerine g\u00f6sterilen ilgi olduk\u00e7a artt\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital teknolojisi sayesinde bir bestecinin bir film, video veya dizi m\u00fczi\u011finin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, hatta baz\u0131 durumlarda tamam\u0131n\u0131, evde kurdu\u011fu st\u00fcdyosunda \u00e7al\u0131\u015farak bitirmesi m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le geldi. K\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fct\u00e7eli i\u015flerde kendi ev st\u00fcdyosunda \u00e7al\u0131\u015fan besteciler \u00f6zellikle tercih ediliyor.<\/p>\n
\u00d6nceleri, m\u00fczik yaz\u0131m a\u015famas\u0131nda, MIDI sequencer ve gerekli durumlarda ses kay\u0131t cihazlar\u0131 timecode ile videoya senkronize ediliyor ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc referans al\u0131narak m\u00fczik besteleniyordu. Mevcut dijital teknoloji sayesinde i\u015fler daha kolay ve \u00e7abuk bir hale geldi. Video art\u0131k dijital olarak Pro Tools, Logic veya Cubase gibi bir ‘host program’ i\u00e7ine al\u0131n\u0131yor ve bu program i\u00e7inde MIDI, audio ve video birbirlerine senkronize olarak \u00e7al\u0131\u015fabiliyor.<\/p>\n
\u0130\u015fin teknik y\u00f6n\u00fc \u00fczerine uzun uzun yazmak m\u00fcmk\u00fcn ancak ben bu yaz\u0131da senkronizasyon veya di\u011fer teknik konulara girmek yerine “film sesleri” \u00fczerine genel bilgiler verece\u011fim. Sinema filmleri de dahil olmak \u00fczere g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc herhangi bir program (televizyon dizisi, k\u0131sa film, belgesel, tan\u0131t\u0131m videosu ve benzerleri) i\u00e7in m\u00fczik yazarken tabloyu bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz ve m\u00fczi\u011fin bu tablo i\u00e7inde bir par\u00e7a oldu\u011fu iyice kavramam\u0131z gerekir. Bu yapabilmek i\u00e7in de “film sesleri” hakk\u0131nda bilgi sahibi olmam\u0131z ve bu seslerin b\u00fct\u00fcn i\u00e7indeki i\u015flevlerini anlamam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/film_sesleri_hunger_pro_tools_1920-1024x548.jpg\")
Ses tasar\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m Hunger adl\u0131 filmin Pro Tools ekran\u0131ndan bir kare<\/p><\/div>\n
<\/p>\n
Film ve di\u011fer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc programlarda ses, bazen ekranda g\u00f6rd\u00fcklerimizi destekleyen, bazen de g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn verilmek istenileni tam olarak veremedi\u011fi durumlarda eksik kalan noktalar\u0131 tamamlayan \u00e7ok \u00f6nemli bir unsurdur. \u00c7o\u011fu insan film seyrederken sesin \u00f6neminin fark\u0131nda olmaz. Filmde sese dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in yap\u0131lacak en basit hareket filmi izlerken sesi kapatmaktad\u0131r. Sesin \u00f6nemli bir unsur oldu\u011fu, ses olmay\u0131nca fark edilebiliyor!<\/p>\n
Bunu yapmak gerekli midir? Bence de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc Francis Ford Coppola’n\u0131n da dedi\u011fi gibi, ses, seyircilerin \u00fczerinde fark ettirmeden bir etki olu\u015fturuyor. Buradan yola \u00e7\u0131karak sesi y\u00f6netmenin “gizli silah\u0131” olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bunun bilincinde olan y\u00f6netmenler filmlerinde ses konusunda \u00e7ok titiz davran\u0131rlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Bir film veya herhangi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc prod\u00fcksiyonun ses kanal\u0131 \u0130ngilizcede ‘soundtrack’ olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Soundtrack terimi her ne kadar pop\u00fcler olarak bir filmdeki m\u00fczik par\u00e7alar\u0131n\u0131 ve bu par\u00e7alarla olu\u015fturulan alb\u00fcmleri ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lsa da esas anlam\u0131 bu de\u011fildir. “Sound”, “ses”; “track” ise “kanal”d\u0131r. ‘Soundtrack’, filmin t\u00fcm seslerini bar\u0131nd\u0131ran “ses kanal\u0131” anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/film_sesleri_2000px-35mm_optical_soundtrack-1024x693.png\")
<\/p>\n
<\/p>\n
‘Soundtrack’ filmin t\u00fcm seslerini bar\u0131nd\u0131r\u0131r dedik… Peki, “filmin t\u00fcm sesleri” ya da “film sesleri” nelerdir? Kategorilere b\u00f6lebilir miyiz? Bu kategorilere hangi sesler dahildir?<\/p>\n
Filmlerde veya di\u011fer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc prod\u00fcksiyonlardaki sesleri, di\u011fer bir deyi\u015fle “film sesleri”ni \u00fc\u00e7 ana gruba ay\u0131rabiliriz:<\/p>\n
<\/p>\n
Filmlerdeki insan sesleri denilince akla ilk gelen diyaloglar oluyor ama asl\u0131nda insan sesleri alt\u0131nda \u00fc\u00e7 farkl\u0131 kategori bulunuyor: monologlar, diyaloglar ve voice-over.<\/p>\n
Monolog, Yunancada “tek ba\u015f\u0131na konu\u015fma” anlam\u0131na gelen “monologos” kelimesinden gelmektedir. Monolog, filmde oyuncunun kendi kendine yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmad\u0131r.<\/p>\n
Diyalog, iki ya da daha fazla oyuncunun taraf\u0131ndan yap\u0131lan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmad\u0131r. Diyaloglar genellikle film ve video \u00e7ekimi s\u0131ras\u0131nda sette kaydedilir. Sette kaydedilen diyaloglar daha sonra teknik veya di\u011fer nedenlerden dolay\u0131 st\u00fcdyoda de\u011fi\u015ftirilebilir veya tekrar kaydedilebilir. Bu i\u015fleme \u0130ngilizcede ADR ad\u0131 verilir. ADR’\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 “Automatic Dialog Replacement”t\u0131r, “otomatik diyalog de\u011fi\u015ftirme” anlam\u0131na gelir. Oyuncular st\u00fcdyoda, ekranda filmi seyrederken repliklerini dudak hareketleri ile oturacak \u015fekilde tekrar ederler. Dilimize ‘dublaj’ olarak yerle\u015filen bu i\u015flemin \u0130ngilizcede ADR d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan di\u011fer iki ad\u0131 da ‘looping’ ve ‘dubbing’dir.<\/p>\n
\u0130nsan sesleri kategorisinde monolog ve diyalo\u011fun yan\u0131 s\u0131ra bir de ‘voice-over’ bulunmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn \u00fczerine eklenen ve dudak senkronizasyonu gerektirmeyen “d\u0131\u015f ses” olarak verilen konu\u015fmalar ‘voice-over’ olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bunun akla gelen ilk \u00f6rne\u011fi belgesellerdeki anlat\u0131c\u0131lard\u0131r ama voice-over kurmaca filmlerde de kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Efektler i\u00e7in \u00e7ok geni\u015f bir tan\u0131m yapacak olursak, “filmde insan sesi ve m\u00fczik d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer t\u00fcm sesler efekttir” desek yanl\u0131\u015f olmaz san\u0131r\u0131m. Efektler denilince genelde ilk olarak silah, patlama ya da araba \u00e7arp\u0131\u015fma sesleri gibi g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ve seyirciyi etkileyen sesler akla gelir. Bunlara \u0130ngilizcede ‘hard effects’ veya ‘principal effects’ ad\u0131 verilir.<\/p>\n
\u00d6ne \u00e7\u0131kan bu efektlerin yan\u0131 s\u0131ra bir de herhangi bir ortamda bulunan arka plan (background) sesler vard\u0131r. Bu sesler ambiyans (ambient sounds) olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r.\u00a0 Bu gruba \u00f6rnek olarak a\u00e7\u0131k havada r\u00fczgar\u0131n \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 sesleri veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde arkada bulunan dereden gelen su seslerini g\u00f6sterebiliriz.<\/p>\n
T\u00fcm bu efektler sette film \u00e7ekimi s\u0131ras\u0131nda veya sonras\u0131nda ya da film \u00e7ekiminden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak st\u00fcdyoda veya \u00e7e\u015fitli i\u00e7 ve d\u0131\u015f mekanlarda kaydedilebilir. Alternatif olarak, ihtiya\u00e7 duyulan ses efektleri piyasada bulunan ticari efekt k\u00fct\u00fcphanelerinden sat\u0131n al\u0131nabilir.<\/p>\n
Yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc okumak i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Bilkent \u00dcniversitesi, \u0130leti\u015fim ve Tasar\u0131m B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde bir video \u00e7ekimi<\/p><\/div>\n <\/p>\n Teknik terimler i\u00e7in m\u00fczik teknolojisi, m\u00fczik prod\u00fcksiyonu ve ses kay\u0131t terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne<\/a> g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n Benzer payla\u015f\u0131mlar i\u00e7in beni Facebook<\/a> ve Twitter<\/a>‘da takip edebilir, haberler i\u00e7in mesaj listeme \u00fcye olabilirsiniz<\/a>. Te\u015fekk\u00fcrler.<\/p>\n Ba\u015fl\u0131k foto\u011fraf\u0131:\u00a0Jeremy Yap<\/a>\u00a0|\u00a0Unsplash<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/film_sesleri_bilkent_comd_1920-1024x576.jpg\")