![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Fletcher_Munson_Header-1024x576.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Fletcher ve Munson, insan kula\u011f\u0131n\u0131n hangi frekanslara daha \u00e7ok, hangi frekanslara daha az duyarl\u0131 oldu\u011fu \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f olan iki bilim insan\u0131n\u0131n soyadlar\u0131d\u0131r. Yapt\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar ve \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda ‘equal loudness contours’ ad\u0131 verilen bir \u00e7izelge geli\u015ftirmi\u015flerdir. Bunun ne oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m ancak \u015fimdilik “e\u015fit alg\u0131lanan ses seviyeleri \u00e7izgileri” veya “e\u011frileri” olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klamaya ge\u00e7meden \u00f6nce hemen dikkat edilmesi gereken bir noktaya dikkat \u00e7ekmek istiyorum. Fletcher ve Munson taraf\u0131ndan ortaya konulan ‘equal loudness contours’ tek de\u011fil, yap\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar ve \u00e7izelgeler de var. Bu sebepten dolay\u0131, bu iki bilim insan\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u00e7izelge “Fletcher ve Munson e\u011frileri” (Fletcher and Munson curves) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsan kula\u011f\u0131n\u0131n hassasiyeti frekanslara g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Genelleme yapacak olursak, insan kula\u011f\u0131 en fazla 1\u20136 kHz aras\u0131ndaki orta frekanslara duyarl\u0131d\u0131r. 20 Hz\u201320 kHz olarak kabul edilen insan kula\u011f\u0131n\u0131n duyabildi\u011fi frekans aral\u0131\u011f\u0131nda u\u00e7lara yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, di\u011fer bir deyi\u015fle alt ve \u00fcst frekanslara gelindi\u011finde, kula\u011f\u0131n hassasiyeti azal\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
20 Hz\u201320 kHz aras\u0131nda frekanslar\u0131n e\u015fit seviyede bulundu\u011fu bir test sinyalini hoparl\u00f6r ve amplifikat\u00f6rden olu\u015fan bir ses sistemine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu ses sistemini yans\u0131ma ve rezonanslardan etkilenmemek i\u00e7in a\u00e7\u0131k havada \u00e7evresinde duvar ve sesin \u00e7arp\u0131p yans\u0131yabilece\u011fi benzeri sert y\u00fczeyler olmayan bir ortama yerle\u015ftirdi\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Ses sisteminde bulunan hoparl\u00f6r ve amplifikat\u00f6r\u00fcn sinyaldeki frekans seviyeleri \u00fczerinde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yapmadan bu sinyali ger\u00e7e\u011fine uygun olarak \u00fcretebildi\u011fini varsayal\u0131m. Frekanslar\u0131n seviye dengesi \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklik yapmadan sesi \u00fcretebilen sistemler ‘flat’ olarak nitelendirilir veya bu sistemlerin frekans cevab\u0131 ‘flat frequency response’ olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fe sahip sistemlerin hi\u00e7bir frekans\u0131 sinyalin orijinal frekans dengesine g\u00f6re seviye olarak daha az ya da daha \u00e7ok \u00fcretmedi\u011fi kabul edilir. Bu pratik olarak tamamen m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse bile yine de buna yak\u0131n sistemler mevcuttur.<\/p>\n
Her ne kadar amplifikat\u00f6r ve hoparl\u00f6r test sinyalindeki t\u00fcm frekanslar\u0131 e\u015fit seviyede \u00fcretse bile insan kula\u011f\u0131 baz\u0131 frekanslar\u0131 di\u011fer frekanslara g\u00f6re daha y\u00fcksek ya da daha al\u00e7ak olarak alg\u0131layacakt\u0131r. Bunun sebebi insan kula\u011f\u0131n\u0131n hassasiyetinin frekanslara g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7eye \u201cses y\u00fcksekli\u011fi\u201d ve \u201cg\u00fcr\u00fclt\u00fc\u201d olarak ge\u00e7mi\u015f olan loudness terimi, hem T\u00fcrk\u00e7ede hem de \u0130ngilizcede \u00e7o\u011fu zaman yanl\u0131\u015f olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Loudness, sesin fiziki bir \u00f6zelli\u011fi de\u011fildir. Ses \u015fiddeti, ses bas\u0131n\u00e7 seviyesi ya da ses seviyesi dB SPL ile ifade edilir ve bu \u00f6l\u00e7\u00fclen bir de\u011ferdir. Loudness ise alg\u0131lanan ses seviyesidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Fletcher ve Munson, ‘loudness’ \u00fczerinden yola \u00e7\u0131karak yukar\u0131da da belirtti\u011fim gibi insan kula\u011f\u0131n\u0131n hangi frekanslara daha \u00e7ok, hangi frekanslara daha az duyarl\u0131 oldu\u011fu \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f ve equal loudness contours ad\u0131 verilen bir \u00e7izelge geli\u015ftirmi\u015flerdir.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Fletcher_Munson_Egrileri_UfukOnen_SKMT.png\")
<\/a>Fletcher ve Munson e\u011frileri. Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckteki grafik i\u00e7in g\u00f6rsele t\u0131klayn\u0131z.<\/p><\/div>\n
<\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7eye “e\u015fit (alg\u0131lanan) ses seviyeleri \u00e7izgileri” veya “e\u011frileri” olarak \u00e7evirebilece\u011fimiz equal loudness contours, 1 kHz\u2019de alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ses seviyesini di\u011fer frekanslarda e\u015fit olarak alg\u0131lamak i\u00e7in gerekli olan seviyeyi g\u00f6sterir. \u00c7izelgede alg\u0131lanan ses seviyesi (loudness) i\u00e7in birim olarak fon (phon) kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fletcher-Munson e\u011frilerinde phon cinsinden ifade edilen alg\u0131lanan ses seviyesi 1 kHz \u00fczerinde her zaman dB SPL olarak ifade edilen ses bas\u0131n\u00e7 seviyesine say\u0131sal olarak e\u015fittir.<\/p>\n
E\u011frileri inceledi\u011fimizde alt ve \u00fcst frekanslar\u0131n 1 kHz ile e\u015fit seviyede alg\u0131lanabilmesi daha fazla seviyeye ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rnek olarak, 100 dB SPL seviyesindeki 1 kHz ile ayn\u0131 y\u00fckseklikte alg\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in 10 kHz\u2019in seviyesinin 105 dB SPL; 50 Hz\u2019in seviyesinin ise 110 dB SPL olmas\u0131 gereklidir. Ba\u015fka bir \u00f6rnek olarak, 3.5 kHz\u2019in 80 dB SPL seviyesindeki 1 kHz ile e\u015fit seviyede alg\u0131lanabilmesi i\u00e7in 70 dB SPL yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Fletcher ve Munson e\u011frileri insan kula\u011f\u0131n\u0131n farkl\u0131 ses bas\u0131n\u00e7 seviyelerinde hangi frekanslara daha \u00e7ok ve daha az duyarl\u0131 oldu\u011funu anlamam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bunun \u00f6zellikle miks yaparken ne kadar hassas bir konu oldu\u011funun \u00f6zellikle alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir.<\/p>\n
Di\u011fer yandan bu e\u011friler ses bas\u0131n\u00e7 seviyesi \u00f6l\u00e7\u00fcmleri i\u00e7in de \u00f6nemlidir. Bu konu ile ilgili olarak “Ses Bas\u0131n\u00e7 Seviyesi \u00d6l\u00e7\u00fcmleri: A-Weighting ve C-Weighting Dengeleri<\/a>” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131 okuyabilirsiniz.<\/p>\n <\/p>\n Ses Bas\u0131n\u00e7 Seviyesi \u00d6l\u00e7\u00fcmleri: A-Weighting ve C-Weighting Dengeleri<\/a><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Teknik terimler i\u00e7in m\u00fczik teknolojisi, m\u00fczik prod\u00fcksiyonu ve ses kay\u0131t terimleri s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne<\/a> g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n Benzer payla\u015f\u0131mlar i\u00e7in beni Facebook<\/a> ve Twitter<\/a>‘da takip edebilir, haberler i\u00e7in mesaj listeme \u00fcye olabilirsiniz<\/a>. Te\u015fekk\u00fcrler.<\/p>\n Fletcher ve Munson e\u011frilerinin \u00e7izimi Ses Kay\u0131t ve M\u00fczik Teknolojileri<\/a> adl\u0131 kitab\u0131mdan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ba\u015fl\u0131k foto\u011fraf\u0131: Couleur<\/a> | Pixabay<\/a><\/p>\n \u00a9 2019 Ufuk \u00d6nen. Her hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r. \u0130zinsiz kullan\u0131lamaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fletcher ve Munson, insan kula\u011f\u0131n\u0131n hangi frekanslara daha \u00e7ok, hangi frekanslara daha az duyarl\u0131 oldu\u011fu \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rmalar yapm\u0131\u015f olan iki…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4689,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"spay_email":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true},"categories":[18],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Fletcher_Munson_Header.jpg","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p3rjsG-1dx","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":4203,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/ses-seviyesi-a-c-weighting.html","url_meta":{"origin":4683,"position":0},"title":"Ses Bas\u0131n\u00e7 Seviyesi \u00d6l\u00e7\u00fcmleri: A-Weighting ve C-Weighting Dengeleri","date":"September 24, 2018","format":false,"excerpt":"Ses ve ses cihazlar\u0131 ile ilgili \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131l\u0131rken al\u0131nan sonu\u00e7lar genelde insan kula\u011f\u0131n\u0131n hassasiyeti ve insan\u0131n alg\u0131s\u0131 ile uyu\u015fmaz. Bu sebepten dolay\u0131, \u00f6zellikle ses \u015fiddeti ile ilgili \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde, farkl\u0131 frekans dengesi i\u00e7eren metotlar kullan\u0131l\u0131r. Bu dengeler 'weighting' olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ses seviyesi (ya da daha do\u011fru bir ifade ile ses bas\u0131n\u00e7\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Ses_Basinc_Seviyesi_A-C-Weighting.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5129,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/eq-kullanimi-birkac-tavsiye-2.html","url_meta":{"origin":4683,"position":1},"title":"EQ Kullan\u0131m\u0131: Birka\u00e7 Tavsiye (2. B\u00f6l\u00fcm)","date":"October 21, 2019","format":false,"excerpt":"Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m \"EQ Kullan\u0131m\u0131: Birka\u00e7 Tavsiye\" ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131 baya\u011f\u0131 bir ilgi g\u00f6rd\u00fc. Ard\u0131ndan EQ ile ilgili \u00e7e\u015fitli sorular geldi. Ben de o sorular\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131 dizisine \u00e7evirme karar\u0131 ald\u0131m. Birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc okumad\u0131ysan\u0131z yaz\u0131ya bu linkten ula\u015fabilirsiniz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in buraya t\u0131klay\u0131n\u0131z. Monit\u00f6r Seviyeleri\u2026","rel":"","context":"In "M\u00fczik Prod\u00fcksiyonu"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/EQ_Kullanimi_Birkac_Tavsiye_1080.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4496,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/lkfs-lufs-nedir.html","url_meta":{"origin":4683,"position":2},"title":"LKFS \/ LUFS Nedir ve Neden \u00d6nemlidir?","date":"January 14, 2019","format":false,"excerpt":"Sinyal seviyesini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in iki ana y\u00f6ntem bulunuyor: peak ve RMS. Peak, sinyal seviyesinin en \u00fcst (maksimum) noktas\u0131 veya noktalar\u0131, RMS ise sinyal seviyesinin belli bir s\u00fcre i\u00e7inde elde edilen ortalama de\u011feridir. Hem peak hem de RMS \u00f6l\u00e7\u00fcmleri sinyalin genli\u011fini (\u0130ngilizcede 'amplitude' olarak adland\u0131r\u0131lan de\u011ferini) tespit etmek i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerdir.\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/LKFS_LUFS.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4086,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/film-sesleri-1.html","url_meta":{"origin":4683,"position":3},"title":"Film Sesleri (1. B\u00f6l\u00fcm)","date":"August 20, 2018","format":false,"excerpt":"Son y\u0131llarda t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de m\u00fczisyen ve besteciler taraf\u0131ndan film, video ve dizi m\u00fcziklerine g\u00f6sterilen ilgi olduk\u00e7a artt\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dijital teknolojisi sayesinde bir bestecinin bir film, video veya dizi m\u00fczi\u011finin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, hatta baz\u0131 durumlarda tamam\u0131n\u0131, evde kurdu\u011fu st\u00fcdyosunda \u00e7al\u0131\u015farak bitirmesi m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le geldi. K\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fct\u00e7eli\u2026","rel":"","context":"In "Ses Tasar\u0131m\u0131"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/film_sesleri_1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":82,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/referans-monitorleri-ve-subwoofer.html","url_meta":{"origin":4683,"position":4},"title":"Referans Monit\u00f6rleri ve Subwoofer","date":"June 2, 2012","format":false,"excerpt":"\"Yak\u0131n\/Uzak Alan Referans Monit\u00f6rleri ve Hi-Fi Hoparl\u00f6rler\" ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda yak\u0131n ve uzak alan monit\u00f6rler ile referans monit\u00f6rleri ve hi-fi hoparl\u00f6rler konular\u0131na de\u011findim. Bu yaz\u0131da subwoofer kullan\u0131m\u0131 ile devam ediyorum... Referans Monit\u00f6rleri ve Subwoofer Son 10-15 y\u0131l i\u00e7inde \u0130ngilizcede 'home theater' ad\u0131 verilen ev sinema sistemleri ve bunun yan\u0131 s\u0131ra, yine\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/SpeakerCloseUp2-500x367.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4787,"url":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/kompresor-attack-suresi-gorsel.html","url_meta":{"origin":4683,"position":5},"title":"Kompres\u00f6r Attack S\u00fcresinin Sese Etkisini G\u00f6rselle\u015ftirecek Olursak…","date":"May 20, 2019","format":false,"excerpt":"Attack s\u00fcresi, kompres\u00f6r \u00fczerindeki en kritik parametreleriden biridir. Sinyal seviyesi threshold seviyesini ge\u00e7ti\u011finde kompres\u00f6r\u00fcn devreye girip hangi s\u00fcrede sinyali \u00fczerindeki ayarlara g\u00f6re tam olarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 belirler. Milisaniye (ms, msec) cinsinden ifade edilir. Attack s\u00fcresinin en kritik parametrelerden biri olmas\u0131n\u0131n sebebleri, bir yandan kompres\u00f6r\u00fcn nas\u0131l bir h\u0131zda tepki verece\u011fini belirlemesi, bir\u2026","rel":"","context":"In "Ses ve M\u00fczik Teknolojileri"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-content\/uploads\/Attack_Header_b_1280x720_rfs.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4683"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4683"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4693,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4683\/revisions\/4693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a><\/p>\n