{"id":5482,"date":"2020-03-02T01:00:00","date_gmt":"2020-03-01T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/?p=5482"},"modified":"2021-06-29T18:46:31","modified_gmt":"2021-06-29T15:46:31","slug":"eq-bandwidth-q-parametreleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/eq-bandwidth-q-parametreleri.html","title":{"rendered":"EQ \u00dczerindeki Bandwidth ve Q Parametreleri"},"content":{"rendered":"\n

Bandwidth ve Q\u2026 EQ kullan\u0131rken bu iki terimin ne oldu\u011funu ve \u00f6zellikle parametrik EQ ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu parametrelerin ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 mutlaka bilmek gerekiyor. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bandwidth<\/h3>\n\n\n\n

Bandwidth genellikle oktav (octave) cinsinden ifade ediliyor. A\u015fa\u011f\u0131daki grafikte 1 kHz\u2019de +12 dB\u2019e ayarlanm\u0131\u015f 6 dB\/oktav slope\u2019a sahip bir parametrik EQ grafi\u011fi g\u00f6r\u00fcyorsunuz. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Grafikteki e\u011fri 707 Hz ve 1414 Hz\u2019de +9 dB\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcyor, di\u011fer bir deyi\u015fle sinyal 12 – 9 = 3 dB azal\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Bu EQ i\u00e7in bandwidth (geni\u015flik) bir oktavd\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Nas\u0131l hesaplad\u0131k?<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk \u00f6nce hemen iki \u00f6nemli terimi buraya ekleyeyim:<\/p>\n\n\n\n

EQ ve filtrelerde sinyalin 3 dB azald\u0131\u011f\u0131 nokta ‘cut-off frequency’ olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Sinyalin cut-off noktas\u0131ndan itibaren bir oktavda ka\u00e7 desibel azald\u0131\u011f\u0131 ise slope terimi ile ifade ediliyor.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki grafikte e\u011fri 707 Hz ve 1414 Hz’de 3 dB azalm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla cut-off frekanslar\u0131 707 Hz ve 1414 Hz. Bildi\u011finiz gibi oktav 2:1 frekans oran\u0131 demektir. Bu durumda 707 Hz x 2 =1414 Hz \u00fczerinden bu geni\u015fli\u011fin (di\u011fer bir deyi\u015fle bandwidth’in) 1 oktav oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Bandwidth bazen Hz cinsinden de ifade edilir; bu durumda iki cut-off noktas\u0131 aras\u0131ndaki fark al\u0131n\u0131r. Yukar\u0131daki \u00f6rnek i\u00e7in bu de\u011fer i\u00e7in bu de\u011fer 1414 – 707 = 707 Hz\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Parametrik EQ: Frekans aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eden parametre bandwidth (oktav) cinsinden ifade edilmi\u015f.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Q<\/h3>\n\n\n\n

Q, “quality factor” (kalite fakt\u00f6r\u00fc) anlam\u0131na gelmektedir. Q, iki cut-off noktas\u0131 aras\u0131nda kalan \u00e7an e\u011frisinin geni\u015fli\u011fidir. Genelde 0.03 ile 14.42 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen de\u011ferlerle ifade edilir.<\/p>\n\n\n\n

Q, asl\u0131nda bandwidth olarak adland\u0131r\u0131lan EQ\u2019nun etkili oldu\u011fu frekans aral\u0131\u011f\u0131 geni\u015fli\u011finin farkl\u0131 bir \u015fekilde ifade edilmesidir.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bandwidth ve Q Ayn\u0131 \u015eey mi?<\/h3>\n\n\n\n

Bu sorunun k\u0131sa cevab\u0131: evet! Hem bandwidth hem de Q, her ikisi de EQ’nun etkili oldu\u011fu frekans aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fini belirtmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

EQ Kullan\u0131rken Bandwidth ve EQ \u0130le \u0130lgili Olarak Neye Dikkat Etmek Gerekir? <\/h3>\n\n\n\n

EQ, \u00f6zellikle de parametrik EQ ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken dikkat etmemiz gereken \u00f6nemli noktalardan biri EQ \u00fczerindeki frekans aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eden parametrenin bandwidth olarak m\u0131 yoksa Q olarak mu ifade edildi\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

Neden diye soracak olursan\u0131z\u2026 Frekans aral\u0131\u011f\u0131 geni\u015fledik\u00e7e oktav ile ifade edilen bandwidth de\u011feri art\u0131yor, di\u011fer yandan Q de\u011feri ise azal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rnek olarak a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferlere bakabilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n

0.5 oktav bandwidth = Q 2.87
\n1 oktav bandwidth = Q 1.41
\n1.5 oktav bandwidth = Q 0.92
\n2 oktav bandwidth = Q 0.67<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, e\u011fer dar bir frekans aral\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde i\u015flem yapmak istiyorsan\u0131z, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z EQ \u00fczerindeki parametre bandwidth ise bunu k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fere, Q ise b\u00fcy\u00fck bir de\u011fere ayarlaman\u0131z gerekiyor. <\/p>\n\n\n\n

Dar bir frekans aral\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak isterken e\u011fer, \u00f6rnek olarak, Q parametresini k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcrseniz, EQ’nun etki etti\u011fi frekans aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 daralatmak yerine geni\u015fletmi\u015f olursunuz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Waves SSL G EQ (parametrik EQ): Frekans aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eden parametre Q olarak ifade edilmi\u015f.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Bandwidth ve Q \u00dczerine Daha Fazlas\u0131<\/h3>\n\n\n\n

Bandwidth ve Q ile daha detayl\u0131 bilgi; oktav cinsiden ifade edilen bandwidth de\u011ferinin Q de\u011ferine \u00e7evrilme form\u00fcl\u00fc; bandwidth-Q de\u011ferlerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir tablosu i\u00e7in Ses Kay\u0131t ve M\u00fczik Teknolojileri<\/a> adl\u0131 kitab\u0131ma ba\u015fvurabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Bu arada, EQ ile ilgili olarak a\u015fa\u011f\u0131daki blog yaz\u0131lar\u0131ma g\u00f6z atabilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n