{"id":6336,"date":"2021-01-11T01:00:00","date_gmt":"2021-01-10T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/?p=6336"},"modified":"2021-01-31T23:55:54","modified_gmt":"2021-01-31T20:55:54","slug":"desibel-nedir-karmasasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufukonen.com\/tr\/desibel-nedir-karmasasi.html","title":{"rendered":"Desibel Karma\u015fas\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Desibel (dB), bir\u00e7ok ki\u015fi i\u00e7in karma\u015f\u0131k bir kavram. “Desibel nedir?” diye soruldu\u011funda baz\u0131lar\u0131 “ne oldu\u011funu biliyorum ama do\u011frusunu istersen tam olarak da bilmiyorum” \u015feklinde cevaplar veriyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda \u00e7ok da hakl\u0131lar \u00e7\u00fcnk\u00fc desibel ger\u00e7ekten karma\u015f\u0131k bir kavram…<\/p>\n\n\n\n

Karma\u015f\u0131k olmas\u0131n\u0131n bence \u00fc\u00e7 sebebi var.<\/p>\n\n\n\n

Bu sebeplere ge\u00e7meden \u00f6nce, e\u011fer okumad\u0131ysan\u0131z “7 Maddede Desibel” ba\u015fl\u0131kl\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131 okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
7 Maddede Desibel<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u015eimdi ge\u00e7elim desibel kavram\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k olmas\u0131n\u0131n sebeplerine\u2026<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

1\/ Logaritmik Skala<\/h3>\n\n\n\n

Desibel, ses ve sinyal \u00f6l\u00e7\u00fcmleri i\u00e7in kullan\u0131lan logaritmik bir birimdir. Logaritmik olmas\u0131 sayesinde de\u011ferler aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimleri, daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve basit\u00e7e anla\u015f\u0131labilir say\u0131larla ifade etmek m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Desibeli iyi anlamak i\u00e7in logaritmik skalay\u0131 iyi anlamak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Normalde bir\u00e7ok insan hep lineer skala ile \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fundan dolay\u0131 logaritmik skala ters gelebiliyor. Bu sebepten dolay\u0131 da desibel kavram\u0131 karma\u015f\u0131k olabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rnek olarak 100.-TL olan bir \u00fcr\u00fcn i\u00e7in %30 indirim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda 70.-TL \u00f6dersiniz. Ba\u015fka bir \u00f6rnek olarak, 5 kilogram a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda iki kutuyu \u00fcst \u00fcste koydu\u011funuzda toplam a\u011f\u0131rl\u0131k 10 kilogram olur. Logaritmik skalada ise y\u00fczde hesaplamak veya basit bir \u015fekilde toplama \u00e7\u0131karma i\u015flemi yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bkz. “7 Maddede Desibel”, 6. ve 7. maddeler.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

2\/ Oran<\/h3>\n\n\n\n

Desibel her zaman iki de\u011ferin oran\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Desibelin kendisi bir de\u011fer de\u011fildir. Desibeli kilometre, kilogram, metrek\u00fcp gibi sabit bir birim olarak d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz. Bkz. “7 Maddede Desibel”, 3. ve 4. maddeler.<\/p>\n\n\n\n

Bunu tam olarak anlay\u0131p, i\u00e7imize sindiremedi\u011fimiz s\u00fcrece desibel kavram\u0131n\u0131 anlamam\u0131z ve do\u011fru bir \u015fekilde kullanmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Kafam\u0131zdaki desibel karma\u015fas\u0131 devam eder.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

3\/ Farkl\u0131 Desibel T\u00fcrleri<\/h3>\n\n\n\n

Desibel kavram\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k gelmesinin bir di\u011fer sebebi de \u00e7ok fazla say\u0131da desibel t\u00fcr\u00fc olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bana en \u00e7ok sorulan sorulardan biri \u015fu: “Neden baz\u0131 desibel de\u011ferleri negatif, di\u011ferleri ise pozitif?”.<\/p>\n\n\n\n

Cevab\u0131 \u00e7ok basit\u2026 Tek bir desibel yok, bir\u00e7ok farkl\u0131 t\u00fcrde desibel var, bunlar birbirlerinden farkl\u0131 ve hepsi farkl\u0131 de\u011ferleri referans al\u0131yorlar. Desibelin yan\u0131ndaki ek harf ya da harfler var bize o t\u00fcr\u00fcn ne oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rnek olarak, ses bas\u0131n\u00e7 seviyesi (Sound Pressure Level) i\u00e7in dB SPL kullan\u0131yoruz ve 0 dB SPL’i insan kula\u011f\u0131n\u0131n i\u015fitme seviyesinin en alt noktas\u0131 olarak kabul ediyoruz. Bu durumda di\u011fer de\u011ferler (en alta noktaya g\u00f6re daha y\u00fcksek olduklar\u0131 i\u00e7in) hep pozitif oluyor; 60 dB SPL, 85 dB SPL gibi.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer yandan, ba\u015fka bir \u00f6rnek olarak, dijital sistemlerde sinyal seviyesini Full Scale olarak \u00f6l\u00e7\u00fcyor ve birim olarak dBFS kullan\u0131yoruz. Bu skalada tepe (en \u00fcst) nokta 0 dBFS. Daha yukar\u0131s\u0131 yok. Dolay\u0131s\u0131yla bu skalada \u00f6l\u00e7\u00fclen de\u011ferler (en \u00fcst noktaya g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck olduklar\u0131 i\u00e7in) hep negatif olarak ifade ediliyor; -6 dBFS, -20 dBFS gibi.<\/p>\n\n\n\n

Hem dB SPL hem de dBFS, her iki birimin de ad\u0131nda dB ge\u00e7se de asl\u0131nda bu ikisi birbirlerinden tamamen farkl\u0131lar. Birini ses bas\u0131n\u00e7 \u015fiddetini, di\u011ferini ise dijital sinyal seviyesini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Birinde referans en alt nokta (dolay\u0131s\u0131yla de\u011ferler pozitif), di\u011ferinde ise en \u00fcst nokta (de\u011ferler negatif). Aralar\u0131ndaki tek ortak nokta, her ikisinin de \u00f6l\u00e7\u00fclen iki de\u011fer aras\u0131ndaki fark\u0131 logaritmik skalada oran olarak ifade etmesi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Son Olarak \u0130ki Not\u2026<\/h3>\n\n\n\n

Baz\u0131 desibel t\u00fcrleri bir skalan\u0131n en \u00fcst ya da en alt de\u011ferini de\u011fil de ortadan bir de\u011feri referans olarak al\u0131yor. \u00d6rnek olarak, +4 dBu = 1.228 Volt. Bu durumda bu desibel ile yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde de\u011ferler hem pozitif hem de negatif olabiliyor; -10 dBu, +12 dBu gibi.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak bir not daha\u2026 Herkes her dB t\u00fcr\u00fcn\u00fc bilecek diye bir kural yok elbette ama ses teknolojisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan herkes bence \u015fu d\u00f6rt desibel t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011funu, ne i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve referans de\u011ferlerini bilmeli:<\/p>\n\n\n\n