Miks ve mastering s\u00fcre\u00e7lerinde, plug-in’lerin ses sinyallerine nas\u0131l m\u00fcdahale etti\u011fini do\u011fru bir \u015fekilde anlamak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu ba\u011flamda delta solo, orijinal sinyal ile i\u015flenmi\u015f sinyal aras\u0131ndaki fark\u0131 duyabilmenizi sa\u011flayan etkili bir tekniktir. Bu makalede, delta solonun ne oldu\u011funu, neden \u00f6nemli oldu\u011funu ve bu y\u00f6ntemin hem yerle\u015fik hem de her DAW’da nas\u0131l uygulanabilece\u011fini inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
Ses teknolojisinde “delta” terimi, bir sinyalin i\u015flenmemi\u015f hali ile i\u015flenmi\u015f hali aras\u0131ndaki fark\u0131 ifade eder. Yani, bir ses \u00fczerinde yap\u0131lan i\u015flemin orijinal sesle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne t\u00fcr bir de\u011fi\u015fiklik yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Delta solo \u00f6zelli\u011fi, bu fark\u0131 izole ederek sadece i\u015flenmi\u015f sesin orijinal sesten ne kadar farkl\u0131 oldu\u011funu duyman\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
Bu fark\u0131 duyabilmek i\u00e7in, i\u015flenmemi\u015f sesin faz\u0131 ters \u00e7evrilir ve i\u015flenmi\u015f sesle birle\u015ftirilir. E\u011fer iki ses birbirinin ayn\u0131s\u0131ysa (yani \u00fczerinde hi\u00e7bir i\u015flem yap\u0131lmam\u0131\u015fsa) sonu\u00e7 tam bir sessizlik olacakt\u0131r. Buna “nulling”, bu teste de “null test” denir. Di\u011fer yandan, e\u011fer sesin \u00fczerinde bir i\u015flem yap\u0131lm\u0131\u015fsa, ses de\u011fi\u015fmi\u015fse, null test s\u0131ras\u0131nda i\u015flenmi\u015f ses ile orijinal ses art\u0131k tamamen \u00f6rt\u00fc\u015fmeyecek ve aradaki fark duyulabilir hale gelecektir.<\/p>\n\n\n\n
Delta solo sayesinde, bir plug-in’in sinyale ne t\u00fcr bir m\u00fcdahalede bulundu\u011funu duymak \u00e7ok daha kolay hale gelir. \u0130\u015flenmemi\u015f ses devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131r ve yaln\u0131zca i\u015flem sonucu ortaya \u00e7\u0131kan fark dinlenir. B\u00f6ylece, plug-in’in orijinal ses \u00fczerinde tam olarak ne t\u00fcr bir de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymak \u00e7ok kolay bir hale gelir.<\/p>\n\n\n\n
Delta solo, bir plug-in\u2019in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, sese nas\u0131l bir karakter katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sinyale nas\u0131l tepki verdi\u011fini anlamak i\u00e7in muhte\u015fem bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Delta solo’nun bu kadar \u00f6nemli olmas\u0131n\u0131n sebebi, sadece kuru (dry) ve \u0131slak (wet) sinyal aras\u0131ndaki fark\u0131 size sunmas\u0131d\u0131r. Yani, plug-in sinyale ne kat\u0131yorsa, sadece o fark\u0131 duyars\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Bu sayede, \u00f6zellikle karma\u015f\u0131k efekt zincirlerinde hangi i\u015flemlerin ger\u00e7ekten etkili oldu\u011funu tespit etmek kolayla\u015f\u0131r. Bir plug-in\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm de\u011fi\u015fiklikleri tek tek analiz edebilir, gereksiz ya da zararl\u0131 bir m\u00fcdahale olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilirsiniz. Bu y\u00f6ntem, miks s\u0131ras\u0131nda daha kontroll\u00fc ve bilin\u00e7li kararlar alman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur; \u00e7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131zca duyulabilir farklar\u0131 de\u011ferlendirdi\u011finizde, ses i\u015fleme s\u00fcrecinde daha \u015feffaf ve objektif bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 kazan\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca, delta solo baz\u0131 plug-in’lerin yan\u0131lt\u0131c\u0131 olma ihtimalini de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karabilir. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 plug-in’ler, ses sinyalini birka\u00e7 dB art\u0131rarak sanki sihirli bir dokunu\u015f yap\u0131yormu\u015f etkisi verirler. Delta solo size bunun b\u00f6yle olup olmad\u0131\u011f\u0131 hemen ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Delta solo \u00f6zelli\u011fini do\u011frudan destekleyen tek DAW, Reaper. Reaper i\u00e7inde Mac’te Option tu\u015funa, PC’de ise Alt tu\u015funa bas\u0131l\u0131 tutarken herhangi bir FX penceresindeki Dry\/Wet d\u00fc\u011fmesine t\u0131klayarak delta solo \u00f6zelli\u011fini aktif hale getirebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
Bunun yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 plug-in’ler delta solo \u00f6zelli\u011fini kendi aray\u00fczler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 sunmaktad\u0131rlar. \u00d6rnek olarak TDR Nova, Brainworx AMEK Mastering Compressor ve Oeksound Soothe 2’yi sayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Delta Solo Herhangi Bir DAW’da Nas\u0131l Uygulan\u0131r?<\/p>\n\n\n\n
Delta solo y\u00f6ntemini herhangi bir DAW i\u00e7inde herhangi bir plug-i\u00e7in kullanabilirsiniz. Maalesef basit bir yolu yok, biraz u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ama baz\u0131 durumlar i\u00e7in ger\u00e7ekten de\u011fer.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Birinci ad\u0131m:<\/strong> Delta solo uygulamak istedi\u011finiz kanal\u0131 kopyalay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci ad\u0131m:<\/strong> Art\u0131k ekinizde iki kanal var; orijinali ve kopyas\u0131. Kopya kanal\u0131n faz\u0131n\u0131 ters \u00e7evirin. Bunu yapmak i\u00e7in, \u00f6rnek olarak, Pro Tools i\u00e7inde Trim plug-in’ini veya Studio One i\u00e7inde Mixtool plug-in’ini kullanabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ad\u0131m:<\/strong> Orijinal kanalda hangi plug-in’i incelemek istiyorsan\u0131z ayn\u0131 plug-in’i kopya kanala da ekleyin. Kopya kanaldaki plug-in \u00fczerindeki t\u00fcm ayarlarlar ‘default’ konumda olmal\u0131. E\u011fer kanal\u0131 kopyalarken insert noktas\u0131ndaki plug-in’leri de kopyalam\u0131\u015fsan\u0131z (yani incelemek istedi\u011finiz plug-in kopya kanalda mevcutsa), bu durumda kopya kanal \u00fczerindeki plug-in’in t\u00fcm ayarlar\u0131n\u0131 ‘default’ konumuna getirin. Bu \u00e7ok \u00f6nemli!<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015flem tamam!<\/p>\n\n\n\n Play tu\u015funa bast\u0131\u011f\u0131n\u0131zda delta soloyu, yani sinyalin i\u015flenmemi\u015f hali ile i\u015flenmi\u015f hali aras\u0131ndaki fark\u0131 duyacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer kopya kanal\u0131 kapat\u0131rsan\u0131z (mute ederseniz), i\u015flenmi\u015f \/ efektli orijinal kanal\u0131 duyars\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n A\u015fa\u011f\u0131daki ses dosyas\u0131nda Pro Tools i\u00e7inde yapt\u0131\u011f\u0131m delta solo uygulamas\u0131n\u0131 dinleyebilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n Gitar kanal\u0131na bir parametrik EQ insert ettim ve \u00fcst-orta freakanslar\u0131n seviyesini y\u00fckselttim. \u00d6rnek dosyada belirli aral\u0131klarla delta soloyu devreye ald\u0131m ve devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131m. Delta solo dinleme yap\u0131lan yerlerde EQ’nun sadece ses olan etkisini (EQ taraf\u0131ndan seviyeleri y\u00fckseltilen frekanslar\u0131) duyacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n\u00d6rnek<\/h3>\n\n\n\n